پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

بررسی محتوایی و تصحیح رسالۀ شعاع (قوس و قزح) اثر خواجه نصیرالدین طوسی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان. ایران
2 گروه زبان و ادبیات دانشگاه فرهنگیان. تهران. ایران
چکیده
احیای نسخه‌های خطی روشی مفید برای شناخت میراث فرهنگی و ادبی و تاریخی هر قومی است. از این رو انتقال آثار گذشتگان به شیوه‌ای صحیح و بدون دخل و تصرف، از ضروریات فرهنگی هر جامعه‌ای به شمار می‌آید. رسالۀ شعاع (قوس و قزح) یکی از رسالات علمی خواجه نصیرالدین طوسی است که بسیار مختصر و به زبان فارسی می‌باشد. موضوع این رساله ، نحوۀ تشکیل شعاع نور بر اجسام صیقلی توسط تابش نور از جسم تابان است. این پژوهش ضمن توضیحاتی دربارۀ محتوای نسخه به بررسی ساختاری و فکری و هم‌چنین تصحیح نسخه می‌پردازد. روش پژوهش حاضر به شیوۀ تحلیل محتوا و کتابخانه‌ای و براساس اصل اثر و شواهد مستخرج از آن می‌باشد. روش تصحیح متن نیز، تصحیح به شیوه‌ی بینابین است. در طی تصحیح سعی بر ضبط از نسخۀ اساس نسبی بوده و هر جا ضبط نسخ دیگر نسبت به نسخۀ اساس نسبی، صحیح‌تر بوده؛ مورد استفاده قرار گرفته‌است. موارد اختلافی نسخ در پاورقی ذکر شده‌است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Content study and correction of the treatise Shoaa (Arc and Ghaz) by Khajeh Nasir al-Din Tusi

نویسندگان English

Seyyed Hamed Naghdi Beyki 1
mojtaba soltanian 2
1 Department of Persian Language and Literature. Faculty of Humanities,. Bu Ali Sina University. Hamadan. Iran.
2 Department of Languages and literture. Farhangian University. Tehran. IRAN
چکیده English

Revival of manuscripts is a useful way to understand the cultural, literary and historical heritage of any ethnic group. Therefore, the transfer of the works of the past in a correct way and without interference is one of the cultural necessities of any society. The treatise of Shoaa (Arc and Fury) is one of the scientific treatises of Khajeh Nasir al-Din Tusi, which is very brief and in Persian. The subject of this treatise is how to form a ray of light on polished objects by irradiating light from a radiant body. This research, while explaining the content of the version, examines the structure and thought as well as correcting the version. The present research method is content analysis and library based on the principle of the work and the evidence extracted from it. The method of text correction is also intermediate correction. During the correction, an attempt was made to record from the relative basic version, and wherever the recording of another version was more correct than the relative basic version; Has been used. Differences of abrogation are mentioned in a footnote.

کلیدواژه‌ها English

Manuscript
radius
arc and cornea
correction
Khajeh Nasir al-Din Tusi

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

 

Conflict of Interest  

 The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • تیموری، مرتضی، "فهرست نسخه­های خطی کتابخانه مرحوم محمد باقر الفت اصفهانی"، نامه بهارستان، شماره دوم، دفتر 2، صص 125-146، تهران، پاییز و زمستان 1379.
  • جمعی از نویسندگان، یادنامه خواجه نصیرالدین طوسی، مجلد اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1336.
  • جهانبخش، جویا، راهنمای تصحیح متون، چاپ سوم، تهران، انتشارات میراث مکتوب، 1390.
  • درایتی، مصطفی، فهرستگان نسخه­های خطی ایران (فنخا)، جلد 25، چاپ اول، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1392.
  • دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1377.
  • صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد سوم، بخش دوم، چاپ هفتم، تهران، انتشارات فردوس، 1369.
  • طوسی، نصیرالدین، اوصاف الاشراف، به تصحیح و توضیح نجیب مایل هروی، مشهد، انتشارات امام، 1361.
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح)، نسخه­ی خطی محفوظ در کتابخانه دانشگاه تهران به شمارۀ 487، تهران، دانشگاه تهران، 1324 ق.
  • __________________، رساله شعاع (قوس و قزح)، نسخه­ی خطی محفوظ در کتابخانه و موزه­ی ملی ملک به شمارۀ 8/6192، تهران، کتابخانه و موزه ملی ملک، 1058 ق.
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح)، نسخه­ی خطی محفوظ در کتابخانه و موزه­ی ملی ملک به شمارۀ 24/4681، تهران، کتابخانه و موزه ملی ملک، قرن 11.
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح). نسخۀ خطی محفوظ در کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی به شمارۀ 6/14709، قم، کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی ، قرن 11.
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح) (بی تا) ، نسخۀ خطی محفوظ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی به شمارۀ 1/49297،  مشهد، کتابخانۀ آستان قدس رضوی، قرن 13، بازیابی شده از http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/8242155
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح) (بی تا)، نسخۀ خطی محفوظ در کتابخانۀ الفت اصفهانی به شمارۀ 2/108، اصفهان، کتابخانۀ الفت اصفهانی، بازیابی شده از http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/8138765
  • _________________، رساله شعاع (قوس و قزح) (بی تا)، نسخۀ خطی محفوظ در کتابخانۀ موسسۀ کاشف­الغطاء العامه به شمارۀ 4024، نجف، کتابخانۀ کاشف­ الغطاء العامه، بازیابی شده از http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/8119345
  • فروزانفر، بدیع ­الزمان، مجموعه مقالات و اشعار، به کوشش عنایت الله مجیدی، تهران، کتاب­فروشی دهخدا، 1351.
  • مدرس رضوی، محمد تقی، احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1354.
  • مدرسی زنجانی، محمد، سرگذشت و عقائد فلسفی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 13365.

  • تاریخ دریافت 23 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 31 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 02 خرداد 1401
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1401