پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی، نقد و بررسی نسخ خطی دیوان صحبت لاری

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری. گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد فیروزآباد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، فیروزآباد ، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد فیروزآباد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، فیروزآباد ، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد فیروزآباد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، فیروزآباد ، ایران
چکیده
صحبت لاری از شاعران دوره‌ی بازگشت است که دیوان وی نخستین‌بار نوه‌اش به صورت چاپ سنگی در بمبئی و سه‌بار دیگر نیز به‌همت کتاب‌فروشی معرفت ویرایش و چاپ شده است. نگارندگان برای فراهم کردن یک متن مصحح و انتقادی از دیوان صحبت به جمع‌آوری نسخ خطی از اشعار وی پرداختند که شامل بخش عمده یا برخی از اشعار صحبت می‌باشند و عبارت‌اند از: نسخ کتاب‌خانه و موزه ملی ملک، کتاب‌خانه اراک و مرکز احیاء قم که عمده‌ی اشعار صحبت را در برمی‌گیرند و نیز نسخ کتاب‌خانه ملی و نسخه اهدایی کتاب‌خانه حکمت که حاوی بخشی از غزلیات اوست و نسخه‌ای که تنها شامل کتاب رونق انجمن است. نسخه خطی کتاب‌خانه شاهچراغ (ع) هم یک قصیده را در بردارد. این تحقیق نظری که با شیوه‌ی توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس مستندات کتاب‌خانه‌ای انجام شده؛به معرفی، تطبیق و نقد و بررسی این نسخ می‌پردازد.
نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که تمام این نسخ ـ حتی دو نسخه‌ای که توسط نوادگان صحبت چاپ یا کتابت شده ـ گذشته از اختلاف در تعداد ابیات در ضبط لغات هم که گاهی در حد یک مصرع نیز هست، با هم اختلاف دارند. دیوان چاپ معرفت نیز هر چند از نظر تعداد ابیات کامل‌ترین نسخه است؛ اما در ضبط با نسخ یاد شده اختلاف‌هایی دارد. اختلاف‌های نسخ چاپی و خطی به‌گونه‌ای است که نمی‌توان یکی از آن‌ها را به‌طور مطلق ارجح دانست، زیرا مثلاً در یک قصیده ممکن است در ضبط بیتی ارجحیت با نسخه‌ای خاص و در بیت بعد با دیگری باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introduction, Criticism and Review of the Manuscripts of Divan Sohbat-e Lari

نویسندگان English

Abbas Rostami 1
ahmad tahan 2
farzaneh mozaffarian 3
1 PhD student in Persian language and culture. Department of Persian language and literature. Islamic Azad University. Firozabad unit. Fars province. Iran
2 Associate Professor of the Department of Persian Language and Literature. Islamic Azad University. Firozabad unit. Fars province. Iran.
3 Assistantn Professor of the Department of Persian Language and Literature. Islamic Azad University. Firozabad unit. Fars province. Iran.
چکیده English

Sohbat-e Lari is among the poets of the Return Period, whose Diwan was first published by his grandson in Bombay and three times by Marafet bookstore. In order to provide a corrected and critical text of Diwan-e Sohbat, the authors collected manuscripts of his poems, which include many or some of his poems, and include: Manuscripts of Malek, Arak and Qom libraries which contains many poems by Sohbat, as well as the copy of the National Library and Hekmat Library, which contains some of his sonnets and a manuscript that contains only one masnavi called Ronagh e- Anjoman. Shahcheragh's (PBUH) library manuscript also contain an ode. This theoretical research, which was conducted with a descriptive-analytical method and based on library documents, introduces, review and describes these manuscripts.
The obtained results show that all these versions - even the two versions that were printed or written by the descendants of Sohbat - not only do they have differences in the number of verses but also, they have differences in the number of words used, which is sometimes even about one stanza. these differences are such that one of these printed or written versions cannot be absolutely preferred, Because, for example, in an ode, it may be preferable to use one in the verse recording and the other in the next verse.

کلیدواژه‌ها English

Sohbat-e Lari
Manuscripts
Diwan
introduction
review

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest  

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن کریم
  • آموزگار، ژاله و تفضلی، احمد، اسطوره­ی زندگی زرتشت، چاپ اول، تهران: کتاب­سرای بابل، 1370.
  • آیدنلو، سجاد، آشناترین شاعر ادب فارسی با شاه­نامه،  «مجله ادب پژوهی»،  شماره 7،  161- 123، (1387.
  • ادیب صابر ترمذی، شهاب­الدین، دیوان ادیب صابر ترمذی، تصحیح و مقدمه علی قویمی، تهران، کتاب­فروشی خاور،1331.
  • حافظ، شمس­الدین محمد، دیوان حافظ، تصحیح محمد قزوینی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات اساطیر. 1374.
  • حزین لاهیجی، محمد علی، دیوان حزین لاهیجی، تصحیح و مقدمه بیژن ترقی، چاپ دوم، تهران، کتاب­فروشی خیام، 1362.
  • حسینی فسایی، حاج میرزا حسن، فارس­نامه ناصری، تصحصح منصور رستگار فسایی، چاپ دوم، موسسه انتشارات امیر کبیر، تهران، 1378.
  • خاقانی، افضل­الدین بدیل بن علی، دیوان خاقانی شروانی، به کوشش ضیاءالدین سجادی. چاپ سوم، تهران، انتشارات زوار، 1368.
  • دهخدا، علی اکبر، لغت­نامه، تهران، روزنه، موسسه چاپ و انتشار دانشگاه تهران، 1377.
  • رسولی محلاتی، هاشم، قصص قرآن یا تاریخ انبیاء، چاپ هجدهم، قم، موسسه بوستان کتاب، 1385.
  • رکن­زاده آدمیت، محمد حسین، دانشمندان و سخن سرایان فارس ، تهران ، اسلامیه، 1337 .
  • سعدی، مصلح­الدین، غزلیات سعدی، تصحیح محمد علی فروغی، تهران، انتشارات اقبال، 1342.
  • شبستری، شیخ محمود، گلشن راز، مصحح حسین الهی قمشه­ای، چاپ چهارم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1381.
  • شمیسا، سیروس، گزیده غزلیات مولوی، چاپ چهارم، نشر علم، تهران، 1373.
  • صائب تبریزی، محمد علی، دیوان صائب تبریزی، به کوشش محمد قهرمان، جلد پنجم، چاپ اول، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1368.
  • صالح آبادی، محمد حسین، رویارویی امامان با یک ارزش جاهلی (النّار و لا العار)، مجله حدیث اندیشه، شماره 8 و 9، 1388.
  • صحبت لاری، ملا محمد باقر، دیوان صحبت لاری،  به کوشش حسین معرفت،  شیراز ، کتاب­فروشی معرفت، 1317.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان صحبت لاری، به کوشش حسین معرفت،  شیراز،  کتاب­فروشی معرفت.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان صحبت لاری، به کوشش حسین معرفت، شیراز، کتاب­فروشی معرفت، 1354.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ کتاب قصیده در مدح امیرالمومنین علیه السلام (نسخه خطی)، 1278ق.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان اشعار، (نسخه خطی).1281ق
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان اشعار [1]ابن یمین و صحبت لاری  نسخه خطی)، 1282ق
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ تاج الدواوین،  ( نسخه خطی)، 1288ق.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان اشعار،  (نسخه خطی)، 1300ق.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ کتاب دیوان صحبت لاری،  (نسخه خطی)، 1301ق
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیوان اشعار صحبت، ( نسخه خطی)، بی تا.
  • طوسی، شیخ محمد بن حسن، الابواب (رجال طوسی)، محقق جواد قیومی اصفهانی، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1427ه.ق.
  • عطار نیشابوری، فریدالدین محمد، دیوان عطار، تصحیح بدیع­الزمان فروزانفر، چاپ دوم، تهران، نشر نخستین. 1376.
  • عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران، امیرکبیر، 1375.
  • منوچهری دامغانی، ابوالنجم احمد بن قوس، دیوان منوچهری دامغانی، به کوشش محمد دبیر سیاقی، چاپ دوم، تهران، انتشارات زوار، 1338.
  • نظامی، الیاس بن یوسف، شرف­نامه، تصحیح وحید دستگردی، چاپ اول، تهران، نشر برگ نگار، 1381.                       
  • نواب، علی اکبر، تذکره دلگشا، تصحیح منصور رستگار فسایی، شیراز، نوید شیراز، 1371.
  • هاتف اصفهانی، سید احمد، دیوان هاتف اصفهانی، تصحیح وحید دستگردی، تهران: کتاب­خانه ابن­سینا، 1347.
دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7
فروردین 1404
صفحه 71-114

  • تاریخ دریافت 17 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404