پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

صورت بندی مولفه های حیوانی( اساطیری – زمینی) در آثار معین مصور هنرمند دوره صفوی(1024_1115ه ق) مطالعه موردی چهار نگاره

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه نقاشی. دانشکده هنر (رییس کنونی). دانشگاه الزهرا (س). تهران. ایران. دانشکده هنر
2 دانشجوی کارشناسی ارشد نقاشی. دانشکده هنر. دانشگاه الزهرا (س). تهران. ایران.
چکیده
مکتب اصفهان از سبک نگارگریِ دوره صفوی، دوره ای درخشان از هنر نگارگری ایران است که مصورسازی نسخ خطی ازجمله شاهنامه، به دلیل ویژگی حماسی‌اش و همچنین حضور حیوانات اساطیری، مورد توجه نگارگرانی از جمله معین مصور بوده که در جانورسازی تبحر و نگاه متفاوتی داشته است.یکی از جنبه‌های معنانمایانه در نقاشی مکتب اصفهان دوره‌ی صفوی پرداختن به مضامین حیوان نگاری است. بر این اساس هدف از پژوهش حاضر، بررسی عناصر و کیفیات بصری نقوش جانوری و اساطیری، و چگونگی ترکیب‌بندی این نقوش در چهار اثر از معین مصور است. پرسش اصلی عبارت است از: نقوشِ جانوری و اساطیری در چهار اثر مورد بحث، دارای چه مؤلفه‌های بصری هستند و نحوه‌ی ترکیب بندی آنان چگونه است؟ این پژوهش از منظر هدف، بنیادی و از نظر روش کیفی است که به صورت توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع معتبر کتابخانه‌ای انجام شده است. نتیجه‌ی این پژوهش حاکی از آن است که با واکای مؤلفه‌های بصری همچون خط، رنگ، بافت، ریتم، حرکت و نحوه‌ی ترکیب بندی در نگاره های جانوری و اساطیری معین مصور در چهار اثر مذکور، مشخص گردید که به طور کلی نگارگر برای ایجاد ترکیب‌بندی‌های حلزونی، منتشر و اسپیرالی در نگاره‌ها،از عناصر بصری همچون خطوط منحنی و مورب به منظور القای کیفیتِ بصریِ حرکت و ریتم استفاده نموده است. همچنین کاربرد رنگ‌های تیره و روشن و گرم وسرد نیز ضمن گردش چشم به کیفیتِ بصریِ تضاد منجر شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The organization of animal elements (mythical-terrestrial) in Mo'in Mosavar Artworks, an artist of Safavid era (1024-1115 AH), a case study of four paintings

نویسندگان English

Elaheh Panjehbashi 1
Sara Razmjouey 2
1 Associate Professor, Department of Painting.,Faculty of Art (Head of ). AlZahra University, Tehran. Iran.
2 Master Student of Arts. Department of Painting. Faculty of Art. AlZahra University. Tehran. Iran
چکیده English

The Isfahan school of art is a prominent style of Persian miniaturist from the Safavid era. manuscript visualization such as the Shahnameh which is characterized by its epic themes and the presence of animal motifs, has drawn the attention of artists like Moin Mosavvar, who displayed remarkable skill and a unique perspective in depicting animals. Animal motifs were a significant aspect of the Safavid period Isfahan school's painting.Hence, the current research explores the elements and qualities of animal and mythological motifs, and how these motifs are combined in four Moin Mosavvar’s works.The main question is: In the four discussed works of Moin Mosavvarr, what are the visual components of the animal and mythological motifs?. Based on the results of this research, it was determined that by looking at the visual elements such as line, color, texture, rhythm, movement, and composition in the four specific illustrated works of the Moin Mosavvar, it was determined that the painter generally used to create compositions such as snails, spreads, and spirals in the pictures, he used visual elements such as curves and diagonals to create the illusion of movement and rhythm. Furthermore, the use of dark, light, warm, and cold colors has resulted in a visual quality of contrast while eye movement is taking place

کلیدواژه‌ها English

Animal Motifs
Moein Mosavar
Painting
Safavid era painting
Isfahan school

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest  

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • - آقایی، عبداله؛ قادرنژاد، مهدی ، نسبت متن و تصویر در آثار معین مصور،"نشریه باغ نظر"،17(93)، ۵۰-۴۳ ، 1399.
  •  ـ آژند، یعقوب، نگارگری ایران،پژوهشی در تاریخ نقاشی و نگارگری ایران، تهران: انتشارات سمت، 1387.
  • ـ اسماعیل‌زاده، غلامرضا، آموزش نقاشی ایرانی (نگارگری)، چاپ اول، تهران: یساولی، 1382.
  • ـ پاکباز، رویین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، چاپ یازدهم، تهران: زرین و سیمین،1392.
  • ـ پلنگی، ناصر، فضای مثالی و فضای ذهنی، از مجموعه سخنرانی‌های دومین کنفرانس نگارگری،تهران.1376.
  • ـ پوپ،آرتور ابهام، سیر و صور نقاشی ایران.ترجمه یعقوب آژند.چاپ اول،تهران: مولی،1367.
  • ـ پوپ، آرتور اپهام و دیگران سیر و صور نقاشی ایران، ترجمه یعقوب آژند.چاپ سوم، تهران: مولی،1389.
  • - حسینی مهدی، "معین مصور و مکتب اصفهان"، مجموعه مقالات نگارگری مکتب اصفهان.جلد اول، فرهنگستان هنر، ۱۹۴-۱۹۳. 1385.
  • - تبرایی،انیس، بررسی تطبیقی بازنمایی زندگی روزمره طبقه متوسط در اثار دومیه و معین مصور براساس معیارهای تصویرسازی اجتماعی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر، تهران، ایران.1397.
  • - خزایی، محمد، کیمیای نقش، حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، ج اول.1368.
  • - خواجه احمد عطاری، علیرضا، "مطالعه تطبیقی آثار سه هنرمند مکتب نگارگری اصفهان"، مجموعه مقالات نگارگری گردهمایی مکتب اصفهان، فرهنگستان هنر،189، 1385.
  • -خوش‌نظر، رحیم و رجبی، محمدعلی ، نورورنگ در نگارگری ایرانی و معماری اسلامی، کتاب ماه هنر، 70-76. 1388.
  • - رهنورد، زهرا، تاریخ هنر ایران در دوره ی اسلامی نگارگری، تهران:سمت.1393
  • - شایسته فر، مهناز،"رضا عباسی و معین مصور دو هنرمند دوران صفوی"،مطالعات هنرهای تجسمی. شماره 20،    صفحه از 70-81.1392.
  • شفیعی، مریم، بررسی آثار تک نگاره های معین مصور مبتنی بر نظام زیبایی شناسی ملاصدرا. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اصفهان. ایران. 1397
  • صفا، ذبیح‌الله،حماسه سرایی در ایران، ج7، فردوس،1369.
  • عبدالله، زهرا؛ مهناز، شایسته فر، "نقش و نماد اژدها در نگارگری ایرانی" ، دو فصلنامه دانشکده هنر شوشتر، دانشگاه شهید چمران اهواز، شماره چهارم ،1392.
  • عسگری، زهرا؛ داوودی‌مقدم، فریده، " بررسی بازتاب نزاع سیمرغ و اژدها در قالی‌های ایرانی با تکیه بر اسطوره‌ها و متون ادبی" ، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، س 14 ـ ش 50، 137- 168. 1397.
  • فردوسی ابوالقاسم ، شاهنامه. تصحیح آ.برتلس . مسکو دانش، شعبه ادبیات خاور، 1966.
  • فرمانبردار، مریم، میزان اثرپذیری نگاره‌های معین مصور از رضا عباسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد: دانشگاه شاهد، تهران، ایران.1392.
  • فرهاد، معصومه،آئینه زمان: معین مصور. در دوازده رخ: یادنگاری دوازده نقاش نادره­کار ایرانی، ترجمه یعقوب آژند. چاپ اول، تهران: مولی،1377.
  • کرتیس، وستا، اسطوره‌های ایرانی، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.1381.
  • کریم‌زاده تبریزی، محمدعلی،احوال و آثار نقاشان قدیم ایران و برخی از مشاهیر نگارگر هند و عثمانی، ج ۳، چاپ اول، لندن: مستوفی، 1370.
  • کزازی، میرجلال‌الدین، نامه باستان: ویرایش و گزارش شاهنامه فردوسی، تهران: انتشارات سمت.1381.
  • کن بای، شیلا،  نقاشی ایرانی. ترجمه مهدی حسینی. چاپ دوم . تهران: دانشگاه هنر،1382.
  • گودرزی، مرتضی، تاریخ نقاشی ایران از آغاز تا عصر حاضر ، تهران سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، 1384.
  • لوشر، ماکس ، روان‌شناسی رنگ‌ها. ترجمه ویدا ابی‌زاده، چ 25، تهران: درسا،1388.
  • واحددوست، مهوش، نهادینه‌های اساطیری در شاهنامه‌ی فردوسی، چاپ اول، تهران: سروش.1379.
  • ولش، آنتونی، شاه عباس و هنرهای اصفهان. ترجمه احمدرضا تقاء، چاپ اول، تهران: فرهنگستان هنر،1385.
  • یونگ، کارل گوستاو، انسان و سمبول هایش، ترجمه محمود سلطانیه، جامی، تهران، 1387.       
  • Atil. Estine. “The Brush of the Masters, Drawing from Iran and India”. Free Gallery of Art, Smithsonian Institution.1978.
  • Kapadia,S.A.Taechings of Zoroaster and The Philosphy of the Parsi Religion.Kessinger Publishing.1998
  • Samina Zia Sheikh".Persian Allegory of Chinoiserie Motifs-Dragon and Phoenix or Simurgh." College of Art and Design, University of the Punjab, Lahore, Pakistan. 2017
  • URL 1: http://www.persianpainting.net/MoinMsB/Moin_MsB_2-049.html
  • URL 2: http://www.persianpainting.net/MoinMsC/Moin_MsC_f012v.html
  • URL 3: http://www.persianpainting.net/MoinMsC/Moin_MsC_f064r.html
  • URL 4: http://www.persianpainting.net/MoinMsE/Moin_MsE_5-133.html

  • تاریخ دریافت 29 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 10 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 01 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404