یا مَن عندهُ اُمّ الکتاب

انتشار نشریۀ پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون، شکل گیری اراده‌ای دانشگاهی و علمی تخصصی برای پرداختن به مباحث دو حوزۀ کتاب شناسی آثار کهن و بررسی محتوای آثار و کتب تاریخی است. اندیشۀ انتشار مجلّه‌ای آکادمیک و برخوردار از ساختار علمی در این حوزه، نخستین بار در سال 2018 / 1398 به صورت فردی مورد پیگیری واقع شد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آن سال، اجازۀ انتشار این نشریه را داد؛ امّا با نهایی شدن تأسیس انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه های خطی ایران در کمیسیون ارجمند انجمنهای علمی وزارت علوم تحقیقات و فناوری در سال 1400، امتیاز این نشریه به انجمن مذکور منتقل شد تا ارگان و معرّف فعالیتها و پژوهشهای اعضای محترم آن باشد.

امروزه بیشترین سهم پژوهشهای نسخه شناسی در ایران، به گروههای علمی و دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی و عربی تعلق دارد امّا گروههای علمی دیگر مانند کتاب شناسی و علوم اطلاعات، باستان شناسی، تاریخ (علم) و فلسفه و فقه نیز سهم خود را در مطالعات این رشته از دست نداده‌اند. هر پژوهشی نیازمند بررسی ادبیات پژوهش در تاریخ علم است و تاریخ علم را گزارشها و کتابهایی تشکیل می‌دهند که همچنان عمدۀ آنها نسخه‌های خطی هستند.  مطابق مندرجات آرشیو دیجیتالی انتشارات تراث اسلامی (دارالتراث)، افزون بر 10 میلیون نسخۀ خطی در کتابخانه‌هایی که موفق به دیجیتال (رقومی) و برخط (online) کردن منابع خود شده‌اند در دسترس است و دست کم به همین میزان نیز در مجموعه‌های شخصی و بیرون از کتابخانه‌ها نسخۀ خطی وجود دارد. این در حالی است که تعداد پژوهشهای انجام شده در نسخه‌های خطی حتی 5% از این شمار را پوشش نمی‌دهد. جهان، در دوران ما، عزم و ارادۀ جدّی و خلل ناپذیری برای زنده کردن میراث علمی بشر در همۀ تمدنها و فرهنگها از طریق پژوهش و بازنگاری و بازخوانی آنها پیدا کرده است و این نشریه که با مشارکت بین المللی فعال بتدریج به زبانهای دیگر نیز مقالاتی را پذیرش و ویرایش و منتشر خواهد کرد، گامی در مسیر تحقق این اراده جهانی است. این نشریه از پشتوانۀ علمی استادان و پژوهشگران دانشگاهی برخوردار است و می کوشد تا به این ذخیرۀ پژوهشی، با گسترش ارتباطات علمی با دانشوران و مراکز علمی دیگر بیفزاید.

ما از کوششهای علمی دیگری که در ایران و دیگر کشورهای جهان در این راه انجام شده و می شود به نیکی و بزرگی یاد می کنیم و از همکاری در عالی ترین سطح آن با فعالان و مراکز دانشگاهی و پژوهشی و مطالعاتی علمی استقبال می کنیم. این نشریه ادامه راهی است که گذشتگان آن را برای ما هموار کردند.

از خوانندگان فرهیخته و دانشور درخواست می کنیم تا اطلاعیۀ انتشار این نشریه را در فضای مجازی با افراد و گروههای متخصص یا علاقمند به مطالعه و نگارش در این حوزه به اشتراک بگذارند و معرّف این نشریه باشند:

اطلاعیه

"Journal of Codicology and manuscript research نشریۀ پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون، یک ارگان بین‌المللی برای مطالعات نسخه‌های خطی عمدتاً مربوط به قرون وسطی (سده های 5 تا 15 میلادی / 2 تا 12 هجری قمری) است که در سال ۲۰۲۰ تأسیس شد. این یک نشریه چندزبانه، دوفصلنامه ای در مورد دانش مخطوطات  و کودیکولوژی (تشریح عناصر مادی و هر جنبه ای از نسخه های خطی، شامل و نه محدود به: مواد اولیه، تکنیکها، کاغذسازی و جلدسازی، خطوط کهن (پالئوگرافی)، صفحه آرایی، صحافی، دیرینه نگاری، مینیاتور و مانند آن) به شیوۀ متن شناسی، نسخه شناسی (نوعی از کتابشناسی)، سند شناسی و دانش تصحیح متون خطی است که پژوهشهای حوزۀ فرهنگی و ادبی و جنبه های کتابشناسی نسخه های خطی قرون وسطی در گسترۀ کتابخانه های جهان را با تمرکز بر آثار فرهنگ و تمدن جغرافیای تاریخی اسلام منتشر می کند. این مقالات و یادداشت ها، حاصل مطالعات و پژوهشهای علمی تخصصی است که تحت مسئولیت یک کمیته علمی بین المللی ویرایش و منتشر شده اند. راهنمای مطالعه و نگارش در این نشریه در پایگاه اینترنتی Codicology.ir به دو زبان فارسی و انگلیسی موجود است."

از خدای بزرگ، بارش خیر و برکت و تابش نور دانش در جان و دل دانشوران و اندیشمندان این حوزه و تداوم حرکت و انتشار این نشریه علمی را خواستارم و از همه مخاطبان برای رشد و تقویت این بنیان علمی دعوت می کنم.

زهیر طیب

مدیر مسؤول نشریه و رئیس انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه های خطی ایران