پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی نسخه خطی «گلستان ارم»، روایتی نویافته از قصۀ سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ادبیات غنایی،گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحدنجف‌آباد،اصفهان، ایران.
2 دانشیارگروه زبان وادبیات فارسی،گروه زبان وادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد واحدنجف آباد، اصفهان،ایران.
3 استادیارگروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه آزاداسلامی واحدنجف آباد،نجف آباد،اصفهان، ایران
4 استادیارگروه زبان وادبیات فارسی،دانشکده ادبیات وعلوم انسانی،دانشگاه آزاداسلامی واحدنجف آباد،نجف آباد،اصفهان،ایران.
چکیده
گلستان ارم روایتی نویافته از داستان سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال در هزار و یک‌ شب است که در قرن یازدهم هجری، تحریر شده است. در پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی به معرفی این اثر، مهم‌ترین ویژگی‌های سبک‌شناسی آن و مقایسۀ آن با روایت هزار و یک شب و هزار و یک روز پرداخته ‌شده‌ است. یافته‌های این پژوهش نشان ‌می‌دهد که «گلستان ارم» پیش از قدیمی‌ترین ترجمۀ فارسی هزار و یک شب (نسخه هنریه) نوشته ‌شده ‌است. یکسانی شیوۀ آغاز و پایان و اشتراک اغلب حوادث داستانی گلستان ارم با روایت هزار و یک شب و تطابق حداقلی آن با همین داستان در هزار و یک روز، احتمال بازنویسی داستان سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال در هزار و یک شب را از روی گلستان ارم افزایش ‌می‌دهد.همچنین استفاده از زبان کهن، ساخت‌های دستوری خاص و وفور عناصر بلاغی چون تشبیه، کنایه، استعاره، توصیف، مبالغه، مجاز، تنسیق‌الصفات، ضرب‌المثل و استشهاد به اشعار، این اثر را در حوزۀ نثر بینابین قرار می‌دهد. اغلب کنایات در این اثر از نوع فعلی، تشبیهات از نوع مفصل و استعارات از نوع مصرّحه است.همچنین درج 274 بیت و 6 مصرع در این اثر، مبین تسلط مؤلف بر دواوین شعری است.ابیات متعلق به سعدی (14 بیت)، جامی، هلالی جغتایی، امیر خسرو دهلوی، حافظ (11بیت)، نظامی (9 بیت)، ابن‌عماد شیرازی(6 بیت)، مولوی(4 بیت) و خواجو کرمانی (3 بیت) بیشترین بسامد را در متن داشته‌اند. به‌علاوه مؤلف جز بیان اعتقادات دینی خود، بسیاری از عقاید فرهنگی، سیاسی و اجتماعی رایج در دربارهای غزنوی و مصر را نیز در متن منعکس کرده ‌است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introduction of the Manuscript Golestan-e- Eram, A Newly Discovered Narrative of the story of Seyf al-Molook and Badi' al-Jamal

نویسندگان English

katayoon Baharlooie 1
Mahbouba , Khorasani 2
Mehrdad Chatraei Azizabadi 3
morteza rashidi 4
1 , PhD student, Department of Lyrical Literature, Department of Persian language and literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Najafabad, Isfahan، Iran.
2 Associate Professor of Department of Persian language and literature , Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Najafabad,،Isfahan Iran. (Corresponding author)
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Najafabad, Isfahan, Iran.
4 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University Najafabad Branch, Najafabad, Isfahan, Iran.
چکیده English

Abstract
Gulestan-e- Eram is a narrative of the story of Seyf al-Molook and Badi' al-Jamal which has written in the 11th century. This study introduce this work, its most important stylistic features, and compare it with this story in One Thousand and One Nights and One Thousand and One Days. The results show this story was written before the Henryeh version. The similarity in the beginning and ending style and the shared majority of the story events of Gulestan-e- Eram with the One Thousand and One Nights narrative, and its minimal alignment with the same story in One Thousand and One Days, increases the likelihood that Seyf al-Molook and Badi' al-Jamal in One Thousand and One Nights was rewritten from Gulestan-e Eram. Additionally, the use of archaic language, specific grammatical structures, and the abundance of literary devices such as similes, metaphors, personifications, descriptions, hyperboles, metonymy, attributes arrangement, proverbs, and citations of poems place this work in the realm of intermediate prose. Most of the allusions in this work are verbal, the similes are elaborate, and the metaphors are explicit. Additionally, the inclusion of 274 couplets and 6 hemistichs in this work demonstrates the author’s command over poetry collections. Poems by Saadi, Jami, Helali , Amir Khosro Dehlavi, Hafez, Nezami, Ibn-e-Emad Shirazi, Rumi, and Khajoo Kermani have the highest frequencies in the text. the author reflects many of the cultural, political, and social beliefs prevalent in the courts of Ghaznavi and Egypt, in addition to expressing their religious beliefs.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Manuscript
stylistics
story
Sayf al-Molook and Badi' al-Jamal
Guletan-e-Eram
one thousand and one nights

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  1. قرآن کریم.

    1. استادی، رضا (1365). فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مسجد اعظم قم، قم: چاپخانه سلمان فارسی.
    2. اقلیدی، ابراهیم (۱۳۹۸). هزار و یک ‌شب، ج ۴، چ ۶، تهران: مرکز.
    3. انوشه، حسن (۱۳۸۱). دانشنامه ادب فارسی، ج 3، چ 2، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    4. بی‌نام (1034 هـ.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته کنگره ‌امریکا، شماره ثبت 162529S6470PK.
    5. ــــــــ (1094 هـ.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته کتابخانه مرکزی تبریز، شماره ثبت: 3239.
    6. ـــــــــ (1056 هـ.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته کتابخانه آیت‌الله بروجردی، شماره ثبت:A713.
    7. ـــــــــ (1189 هـ.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته کتابخانه موزه بریتانیا، شماره ثبت: or ۸۷۵۸.
    8. ــــــــــ(1204 هـ­­­.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته کنگره‌ امریکا، شماره ثبت. z291790 s 6470 PK.
    9. ـــــــــ (1297 هـ.ق). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته انستیتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ، شماره ثبت: B 4495 -26 - 1 - 406.
    10. بی‌نام (بی‌تا). سیف‌الملوک و بدیع‌الجمال، دست‌نوشته بنیاد خاورشناسی دوشنبه، شماره ثبت ۸۱۵/۱.
    11. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، دست‌نوشته بنیاد خاورشناسی دوشنبه، شماره ثبت ۸۱۵/۹.
    12. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، دست‌نوشته دانشگاه تهران، شماره ثبت 1245- ف.
    13. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، دست‌نوشته انستیتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ، شماره ثبت: 706.
    14. حافظ، شمس‌الدین (1379). دیوان حافظ، تصحیح محمد قزوینی، تهران: جمهوری.
    15. خزانه دارلو، محمدعلی (1375). منظومه‌های فارسی (قرن ۹ تا ۱۲ معرفی حدود ۹۰۰ مثنوی حماسی، عرفانی و عشقی در ادب فارسی)، تهران: روزبه.
    16. دلاکروا، فرانسوا پتیس (1397). هزار و یک‌ روز، مترجمان: محمدحسن‌میرزاکمال‌الدوله و محمدکریم‌خان‌سرتیپ، تصحیح و مقدمه: رضا طاهری، تهران: نخستین.
    17. ذوالفقاری، حسن (۱۳۹۴). یک‌صد منظومه عاشقانه‌ فارسی، چ 2، تهران: چشمه.
    18. رکن زاده آدمیت، محمدحسین (1338). دانشمندان و سخن‌سرایان فارس، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    19. سعدی، مصلح‌الدین (1364). بوستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.
    20. سقیم، عبدالغفور (12هـ.ق). بدیع‌الجمال و شاهزاده مصری(جوانا مرگ)، دست‌نوشته کتابخانه گنج‌بخش اسلام‌آباد، شماره ثبت:28۸.
    21. صفا، ذبیح اله (1370). تاریخ ادبیات در ایران، ج 5، تهران: فردوس.
    22. درایتی، مصطفی (1390). فهرستگان نسخه‌های خطی ایران(فنخا)، ج 18، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
    23. طسوجی، عبدالطیف (1337). هزارویک‌شب (ترجمه الف لیله لیله)، مقدمه و تصحیح علی‌اصغر حکمت، ج 4، چ 2، تهران: کتابخانه ابن سینا.
    24. علوی‌مقدم، محمد و اشرف‌زاده، رضا (۱3۸۱). معانی و بیان، چاپ سوم، تهران: سمت.
    25. علی‌مردان، امریزدان و همکاران (1379). فهرست نسخه‌های خطی انستیتو شرق‌شناسی و آثار خطی تاجیکستان، ج 3، قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    26. متقی، حسین (1395). فهرست توصیفی نسخه‌های خطی فارسی: انستیتو دستنویس‌های شرقی فرهنگستان علوم روسیه، ج 6، تهران: کتابخانه ملی.
    27. مرعشی‌پور، مرتضی (1397). هزار و یک شب، ج 2، چ 2، تهران: نیلوفر.
    28. مفید، محمد بن محمد (1369). المقنعه، ج 1، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    29. منزوی، احمد (1370). فهرست مشترک نسخه‌های خطی فارسی پاکستان، ج 6، اسلام‌آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
    30. میرصادقی، جمال (۱۳94). ادبیات داستانی، چاپ هفتم؛ تهران: سخن.
    31. نظامی، الیاس بن یوسف (1339)، دیوان قصاید و غزلیات نظامی، به کوشش سعید نفیسی، تهران: فروغی.

  • تاریخ دریافت 30 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404