پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی نسخه خطی شرح الاسماء الحسنی ،تألیف عبدالعزیز بن نصیر السمرقندی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
چکیده
مبحث اسماءالحسنی محل تأمل و تحقیق بسیاری از محققان و عارفان و متکلمان بوده و موجب تألیف رساله‌های فراوانی در این زمینه شده است. این مقاله به معرفی و بررسی نسخۀ خطی شرح الاسماء الحسنی، تألیف عبدالعزیز بن نصیر سمرقندی، به تاریخ کتابت: 874، پرداخته است. از این اثر دو نسخه شناخته شده است؛ نسخۀ کتابخانۀ چلبی عبدالله افندی در ترکیه و نسخه ای که در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود. در این پژوهش افزون بر معرفی این نسخۀ خطی از حیث محتوا و مضمون برخی ویژگی‌های زبانی و ادبی آن نیز موردمطالعه و بررسی قرار گرفته است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی تحلیلی با استناد به نسخه های خطی و باتکیه‌بر منابع کتابخانه‌ای است. دستاورد این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه ساختار متن معناگراست با این‌حال متن همراه با آرایش‌های لفظی است و به شیوه‌ای محرّرانه کتابت شده است . مؤلف بحث خود را از معانی لغوی آغاز می‌کند و سپس با استفاده از آیات، روایات، علوم ادبی و لغت، مباحث کلامی و فلسفی، به شرح و توضیح اسماءالحسنی می پردازد . شرح الاسماء الحسنی در واقع تلفیقی از شروح لغوی، روایی، کلامی و عرفانی است که برای درک بیشتر خواننده و بیان رساتر معانی، متن دارای اطناب است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introduction and review of the manuscript version of Al-Asma al-Hasani, authored by Abdulaziz bin Nasir al-Samarkandi) 874)

نویسندگان English

Effat neghabi 1
َalireza shabaniyan 2
habiballah Abbasi 3
1 Associate Professor، Department of Persian language and Lit erature، Khurazmi University
2 Ph.D. student 0f Department of Persian Language and Literature; Khurazmi
3 Professor of the Department of Persian Language and Literature ، Khurazmi
چکیده English

The subject of Asma al-Hosni has been the place of reflection and research for many researchers, mystics and theologians and has led to the authoring of many treatises in this field. This article introduces and examines the manuscript of Sharh al-Asma al-Hasani, authored by Abdulaziz bin Nasir Samarqandi, dated 874. Two versions of this work are known; Manuscript of Chalabi Abdullah Effendi library in turkiye and the manuscript that is kept in the library of the Islamic Parliament. In this research, in addition to the introduction of this manuscript, some of its linguistic and literary features have also been studied and analyzed in terms of content and theme. The present article introduces and examines the mentioned version with a descriptive analytical method based on library sources. The result of this research shows that although the structure of the text is semantic, the text is accompanied by verbal arrangements and is written in an editorial manner. And the author starts her discussion from literal meanings and cultivates it so that her words become completely tasteful and poetic. In this book, the author has described and explained Asma Al-Hosni by using Quranic verses, traditions, literary sciences and vocabulary, theological and philosophical topics. And in fact, it is a combination of lexical, narrative, theological and mystical description, and due to the fact that the subject of the book is a mystical and interpretive description, in order to better understand the reader and express the meanings more clearly, the wording has been extended.

کلیدواژه‌ها English

Asma al-Hosan
manuscripts
Prescription
description of Asma al-Hosna
Abdul Aziz bin Nasir al-Samarqandi
Interpretation

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest  

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن کریم

    • آیینه‌وند، صادق و نیازی شهریار .(بهار و تابستان 1379).« معناشناسی اسماءالحسنی» نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی تهران، دوره 42-41 , شماره  154-153 (صفحه 1 تا صفحه 18 ).
    • اعتصامی، یوسف .(1311).فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی، جلد۲ ، تهران:کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، چاپ اوّل.
    • ترکه اصفهانی، علی بن محمد .(1384).شرح نظم الدر (شرح قصیده تائیه کبرای ابن فارض)، تهران: نشر میراث مکتوب، چاپ اوّل.
    • حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله. (1435). المستدرک علی الصحیحین، جلد1، بیروت:مرکز البحوث و تقنیه المعلومات دارالتاصیل.
    • ج‍ه‍ان‍ب‍خ‍ش‌، جویا .(1378). راه‍ن‍م‍ای‌ تصحیح متون، تهران: میراث م‍ک‍ت‍وب‌‏، چاپ اوّل.
    • خازن، ابومحمد عبدالله بن احمد .(1394).دیوان خازن، احمد مهدوی دامغانی (مصحح)، تهران: میراث م‍ک‍ت‍وب‌ ، چاپ اوّل.
    • خواجوی کرمانی، محمود بن علی‌. (1387).روضةالانوار؛ مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، تهران:میراث مکتوب ، چاپ اوّل.
    • خواجوی کرمانی، محمود بن علی‌ .(1370). همای و همایون، مصحح: کمال عینی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چاپ اوّل.
    • درایتی، مصطفی .(1392).فهرستگان نسخه‌های خطی ایران: شرح اساس - شرح شمسیه (جلد 19) تهران:سازمان اسناد ملی ایران، چاپ اوّل.
    • دهخدا، علی‌اکبر .(1377). لغت‌نامه، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران ، چاپ دوّم.
    • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412). مفردات ألفاظ القرآن، مصحح: صفوان عدنان، بیروت:دار الشامیه.
    • سبحانى، توفیق .(1373). فهرست نسخه‌های خطى فارسى کتابخانه‌های ترکیه، تهران: مرکز نشر دانشگاهى، چاپ اوّل.
    • طبری ، عبدالعزیز بن نصیر . شرح اسماءالحسنی. ترکیه: کتابخانه چلبی عبدالله افندی (ضمن کتابخانه سلیمانیه) شماره نسخه ۱۷۴. [نسخه خطی] کتابت874 ق.
    • طبری ، عبدالعزیز بن نصیر . شرح اسماءالحسنی. ایران: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. شماره نسخه شماره۱۰-۳۳۴۳۵ [نسخه خطی] کتابت ۸۷۵ق.
    • غزالی، محمد بن محمد .(1971).المقصدالاسنی فی شرح معانی اسماءاللّه الحسنی، بیروت: چاپ فضله شحاده.
    • فخر رازی، محمد بن عمر .(1396/ 1976).شرح اسماءاللّه الحسنی المسمی لوامع البینات ،شرح اسماءاللّه تعالی والصفات، قاهره، چاپ طه عبدالرؤوف سعد.
    • فناری، شمس‌الدین محمد بن حمزه .عین الاعیان فی تفسیر القرآن. ترکیه: کتابخانه تکیه طاهر آقا . شماره ۲۲ [چاپ‌سنگی] تاریخ 1325.
    • معینی، محسن (1374) .« کتاب‌شناسی شروح اسماءالحسنی » آیینه پژوهش، شماره 35، ( صفحۀ99تا صفحۀ109).
    • نظام قاری، محمود ابن امیراحمد . (۱۳۹۱). کلیات نظام قاری، مصحح: رحیم طاهر، تهران: مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، چاپ اوّل.
    • لاهیجی، شمس‌الدین محمد . (1374). مفاتیح‌الاعجاز فی شرح گلشن راز، مصحح: محمدرضا برزگر خالقی, عفت کرباسی،تهران:زوار.
    • لیثی سمرقندی، ابوالقاسم. فرائد الفوائد. ایران: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. شماره نسخه ۱۶۵۸۶ [نسخه خطی]  کتابت ۱۲۴۳ق.
دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7
فروردین 1404
صفحه 192-224

  • تاریخ دریافت 14 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 05 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 22 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404