پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

شناخت تحلیلی و معرفی نسخ خطی جنون‌المجانین

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی. دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی. دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
چکیده
جنون‌المجانین اثر قوام‌الدین سنجانی، عارف سدۀ هشتم و نهم هجری است که با موضوع عرفان و تصوف نگارش یافته است. این اثر ارزشمند با نگرشی منتقدانه به موضوع تصوف و عقاید صوفیان، در چهار باب: معتقدات، واردات، واقعات و اشعار تحریر شده است. پژوهش حاضر با عنایت به اهمیت جنون‌المجانین بر آن است تا با تکیه بر روش توصیفی - تحلیلی علاوهبر معرفی اثر و نسخه‌های موجود از آن، به بررسی ویژگی‌های زبانی و ادبی آن نیز بپردازد. از دیگر سو، پژوهش حاضر در بخش تحلیل محتوایی، مواضع مؤلف را دربارۀ مسائل مختلف تصوف آشکار می‌کند. نتایج بررسی نشان می‌دهد که سنجانی نیز، مانند اغلب عرفا، برای اثبات دیدگاه‌هایش از آیات، احادیث، اشعار و اقوال مشهور یاری گرفته است. از جمله ویژگی‌های بلاغی این اثر نیز می‌توان به: کاربرد کلمات پی‌درپی، واج‌آرایی، جناس، سجع، تشبیه، تمثیل، اقتباس (حلّ و درج)، تلمیع و تلمیح اشاره کرد. ویژگی‌های زبانی متن بیان‌کنندۀ آن است که نثر کتاب کهن‌تر از دورۀ مؤلف است. گفتنی است از جنون‌المجانین هفت نسخۀ خطی شناسایی شده است که در کتابخانه‌های ایران، ترکیه، مصر، پاکستان و انگلیس نگهداری می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analytical recognition and introduction of the manuscripts of Junan al-Majanin

نویسندگان English

elaheh karimi 1
Mahmood Bashiri 2
Ali Ravaghi 3
1 PhD student of Persian language and literature, Department of Persian language and literature. Faculty of Persian Literature and Foreign Languages. Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature. Faculty of Persian Literature and Foreign Languages. Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
3 Full proffessor of Department of Persian language and literature, Faculty of Persian Literature and Humanities. University of Tehran. Tehran. Iran
چکیده English

Junan al-Majanin is written by Qawamuddin Sanjani, a mystic of the 8th and 9th centuries of Hijri, which was written on the subject of mysticism and Sufism. This valuable work is written with a critical approach to Sufism and Sufi beliefs, in four chapters: Beliefs, Imports, Events and Poems. In view of the importance of Junanul Majanin, the present research is based on the descriptive-analytical method, in addition to introducing the work and its existing versions, it also examines its linguistic and literary features. On the other hand, the current research reveals the author's positions on various Sufism issues in the content analysis section. The results of the survey show that Sanjani, like most mystics, took help from famous verses, hadiths, poems and sayings to prove his views. Among the rhetorical features of this work, we can mention: the use of consecutive words, phonology, puns, similes, similes, adaptations (solutions and insertions), glosses and hints. The linguistic features of the text indicate that the prose of the book is older than the author's period. It should be mentioned that seven manuscripts of Junanul Majanin have been identified, which are kept in the libraries of Iran, Turkey, Egypt, Pakistan and England.

کلیدواژه‌ها English

Junonul-Majanint
Qawamuddin Sanjani
manuscript research
mysticism
Sufism

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • ابنسینا، اشارات و تنبیهات، ترجمه و شرح ملکشاهی، حسن. تهران: سروش، 2 ج، 1368.
  • اسفزاری، معینالدین محمد زمجی، روضاتالجنات فی اوصاف المدینه هرات، به اهتمام سید محمدکاظم امام. تهران: دانشگاه تهران، 1338.
  • انصاری، خواجه عبدالله، طبقاتالصوفیه، به کوشش محمد سرور مولایی، تهران: توس، 1386.
  • باطنی، محمدرضا، پیرامون زبان و زبانشناسی، تهران: فرهنگ معاصر، 1371.
  • برومند، محمدجواد، زبان تصوف، تهران: پاژنگ، 1370.
  • پورابریشم، احسان و محمدی فشارکی، محسن، «جنونالمجانین و عرفان خراسان در سدۀ نهم»، دوفصلنامه ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا؛ س 5، ش 10 (بهار و تابستان): 109 -151، 1393.
  • تبادکانی طوسی، شمسالدین محمد، تسنیمالمقربین. تصحیح طباطبایی بهبهانی، محمد، تهران: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1382.
  • جامی، نورالدین عبدالرحمن، نفحاتالانس، به کوشش محمود عابدی، تهران: سخن، 1386.
  • خواندمیر، غیاثالدین همامالدین، تاریخ حبیبالسیر، تصحیح و مقدمه همایی، جلالالدین و دبیرسیاقی، محمد، تهران: کتابفروشی خیام، 1380.
  • داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید، 1385.
  • دباغ، سروش، زبان و تصویر جهان: مقولاتی در فلسفه ویتکنشتاین، تهران: نی، 1389.
  • رجایی بخارایی، احمدعلی، فرهنگ اشعار حافظ، تهران: علمی، 1364.
  • سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: کتابخانۀ طهوری، 1375.
  • سنجانی خوافی، قوامالدین، جنونالمجانین [نسخۀ خطی]، استانبول: کتابخانۀ ایاصوفیه، شمارهٔ 1750، بدون نام کاتب و تاریخ کتابت، 808ق.
  • ـــــــــــــــ . جنونالمجانین بالفارسیه فی التصوف [نسخۀ خطی]، استانبول: کتابخانۀ ایاصوفیه، شمارۀ 1749، بدون نام کاتب و تاریخ کتابت.
  • ـــــــــــــــــ . واردات [نسخۀ خطی]، تهران: کتابخانۀ مجلس شمارۀ 20761، به کتابت عبدالبقاءبن میرک مشهد زره، 1111ق.
  • ـــــــــــــــــ . اعتقادیات [نسخۀ خطی]، ترکیه: کتابخانۀ سلیمانیه، شمارۀ 360، بدون نام کاتب و تاریخ کتابت.
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا، موسیقی شعر، تهران: سخن، 1368.
  • شمیسا، سیروس، معانی، تهران: میترا، 1373.
  • فولادی، علیرضا، زبان عرفان، تهران: فراگفت، 1389.
  • قبادی، حسینعلی و محمد، بیرانوندی، آیین آیینه: سیر تحول نمادپردازی در فرهنگ ایرانی و ادبیات فارسی، تهران: دانشگاه تربیتمدرس، 1386.
  • قشیری، عبدالکریم بن هوازن، رساله قشیریه، ترجمه ابوعلی حسن بن احمد عثمانی، تصحیح بدیعالزمان فروزانفر، تهران: علمی و فرهنگی، 1388.
  • کاشانی، عزالدین محمود، مصباحالهدایه.، به تصحیح جلالالدین همایی، تهران: کتابخانۀ سنایی، بیتا.
  • گوهرین، صادق، شرح اصطلاحات تصوف، تهران: انتشارات زوّار، 1367.
  • مشرّف، مریم، جستارهایی در ادبیات تعلیمی ایران، تهران: سخن، 1389.
  • میرصادقی، میمنت، واژهنامه هنر شاعری، تهران: کتاب ممتاز، 1376.
  • نفیسی، سعید، انسان کامل، به تصحیح و مقدمه ماریژان موله، تهران: طهوری، 1363.
  • هجویری، علی­بن­عثمان،کشف­المحجوب، به اهتمام والنتین ژوکوفسکی، لنینگراد: مطبعۀ دارالعلوم،1926.
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 5
فروردین 1403
صفحه 291-321

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403