پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

نسخه شناسی و ضرورت‌های تصحیح شرح نصاب الصبیان اثر سیفکی شیرازی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه بجنورد. بجنورد. خراسان شمالی. ایران.
چکیده
نصاب الصبیان ابونصر فراهی(د. 640ق.) یکی از آثار برجسته آموزشی در قلمرو فرهنگی ایران بوده است. به سبب اقبال فراوان به این کتاب، شروح گوناگونی بر آن نوشته‌اند. یکی از این شرح‌ها که در حدود قرن نهم هجری به رشتۀ تحریر درآمده شرح نصاب الصبیان از مرشد‌الدین علی سیفکی شیرازی است. چندین دستنویس از این شرح در کتابخانه‌های مختلف دنیا شناسایی شده که قدیمی‌ترین آن‌ها در کتابخانه ملت کشور ترکیه نگهداری می‌شود. از آنجا که در این اثر نکات مهمی پیرامون تاریخ، جغرافیا و ادبیات فارسی به چشم می‌خورد، تصحیح آن می‌تواند بسیار ارزشمند باشد. ما در این پژوهش می‌کوشیم نخست به بررسی دستنویس‌های گوناگون این اثر بپردازیم و نشان دهیم که کدام دستنویس‌ها اعتبار بیشتری دارد. در گام بعد به سراغ متن کتاب رفته و با ارزیابی دقیق آن تلاش خواهیم کرد پاره‌ای از مهم‌ترین دستاوردهای ادبی، تاریخی و جغرافیایی متن را به پژوهشگران عرضه کنیم تا از این رهگذر بتوانند در پژوهش‌های مربوط به تاریخ و فرهنگ ایران، به ویژه در قرن نهم هجری از آن بهره‌مند شوند. روش کار ما توصیفی- تحلیلی و بر پایۀ دستنویس‌ها و دیگر منابع مکتوب خطی یا چاپی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Bibliography and the necessity of correcting the description of Nisab al-Sabiyan by Sifaki Shirazi

نویسندگان English

Mohsen Goldadi
mojtaba mojarrad
Persian literature group. Faculty of Humanities. Bojnord University. Bojnord. North Khorasan. Iran.
چکیده English

Nasab al-Sabiyan Abu Nasr Farahi (d. 640 A.H.) has been one of the prominent educational works in the cultural realm of Iran. Due to the great popularity of this book, various commentaries have been written on it. One of these commentaries, which was written around the 9th century of Hijri, is the commentaries on Nisab al-Sabiyan by Murshiduddin Ali Sifaki Shirazi. Several manuscripts of this description have been identified in different libraries of the world, the oldest of which is kept in the National Library of Turkey. Since this work contains important points about history, geography and Persian literature, its correction can be very valuable. In this research, we try to first examine the various manuscripts of this work and show which manuscripts are more valid. In the next step, we will go to the text of the book and by carefully evaluating it, we will try to present some of the most important literary, historical and geographical achievements of the text to the researchers so that they can use this passage in the researches related to the history and culture of Iran, especially in the ninth century. benefit from it. Our work method will be descriptive-analytical based on manuscripts and other written or printed sources.

کلیدواژه‌ها English

handwritten
text correction
Manuscript
Nisab al-Sabian
Sifaki Shirazi

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن کریم.
  • آقابزرگ تهرانی. (بی­تا). الذریعه إلی تصانیف الشیعه. جلد14. بیروت: دارالاضواء.
  • جامی، عبدالرحمان. (1378). دیوان جامی، به کوشش اعلا خان افصح­ زاد، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات ایرانی.
  • حاجی خلیفه، کاتب چلبی. (بی­تا). کشف­الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. به اهتمام محمد شرف­الدین یالتقایا. جلد 1. بیروت: دار أحیاء التراث العربی.
  • حافظ، شمس­الدین محمد. (1383). دیوان حافظ، به کوشش خلیل خطیب رهبر، چاپ سی و هفتم، تهران: صفی علیشاه.
  • خیام­پور، عبدالرسول. (1372). فرهنگ سخنوران. جلد 2. تهران: طلایه.
  • دانش­پژوه، محمدتقی. (1340). فهرست کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران. جلد 11. تهران: دانشگاه تهران.
  • درایتی، مصطفی. (1390). فهرستگان نسخه­های خطی ایران: فنخا. جلد20. تهران: سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.
  • دهلوی، امیرخسرو. (1361). دیوان امیرخسرودهلوی، به کوشش سعید نفیسی، چاپ دوم، تهران: جاویدان.
  • سیفکی، مرشد الدین. شرح نصاب­ الصبیان.ترکیه: کتاب­خانۀ ملت. شمارۀ نسخه 2050 [نسخۀ خطی]. کتابت  930 ق.
  • سیفکی، مرشد الدین. شرح نصاب­ الصبیان. ایران: کتاب­خانۀ دانشگاه تهران. شمارۀ نسخه 3378  [نسخۀ خطی]. کتابت  ق یازدهم.
  • سیفکی، مرشد الدین. شرح نصاب­ الصبیان.ایران : کتاب­خانۀشاهچراغ شیراز. شمارۀ نسخه 4/570 [نسخۀ خطی]. کتابت  1195 ق.
  • سیفکی، مرشد­الدین. شرح نصاب­ الصبیان.ایران : کتاب­خانۀدایرۀ المعارف بزرگ اسلامی. شمارۀ نسخه 485 [نسخۀ خطی]. کتابت  1187ق.
  • سیفکی، مرشد­الدین. شرح نصاب­ الصبیان.ایران: کتاب­خانۀآستان قدس رضوی. شمارۀ نسخه 36291 [نسخۀ خطی]. کتابت  قرن 1245 ق.
  • صدرایی خویی، علی.( 1383). فهرست نسخه های خطی فارسی انستیتو نسخه های خطی ترکمنستان – عشق آباد.جلد1. قم: کتابخانه بزرگ حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره). گنجینه جهانی مخطوطات اسلامی.
  • عتیق الرحمان، محمد.(1925).مرآة العلوم.جلد 5.هند: کتابخانه خدابخش.
  • مایل هروی، نجیب. (1379). تاریخ نسخه­پردازی و تصحیح انتقادی نسخه­های خطی. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
  • محمداشرف، حاجی مولانا. (1980). فهرست مشروح فارسی مخطوطات در سالار جنگ میوزیوم و کتب خانه، جلد 9. هند: موزه و کتابخانه سالارجنگ.
  • منزوی، احمد.(بی­تا). فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان.جلد 14.اسلام آباد پاکستان: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان .
  • منزوی، احمد. (1350). فهرست نسخه­های خطی فارسی. جلد 2 و 3. تهران: مؤسسۀ فرهنگی منطقه­ ای.
  • منزوی، علینقی.(1337). فرهنگنامه‌های عربی به فارسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • ناشناخته.(1922). فهرست کتابخانه ولی الدین جارالله افندی.ترکیه: اوقاف اسلامیه مطبعه سی.
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 5
فروردین 1403
صفحه 205-225

  • تاریخ دریافت 07 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403