پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی نسخه منثور نویافتۀ بهرام و گلندام

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران.
چکیده
داستان‌های قهرمانی و عاشقانه از جمله داستان‌های جذاب و پر‌مخاطب در دوره‌های مختلف ادبی است که در شمار آثار قابل اعتنای ادبیات داستانی عامه محسوب می‌شوند. تعداد زیادی از این آثار اعم از نظم و نثر، تاکنون تصحیح نشده‌اند و به‌صورت نسخ خطی در دسترس هستند. نظر به اهمیت و ارزش این گونه متون، در پژوهش حاضر تلاش شده‌است تا نسخة منثور نویافته‌ای از داستان بهرام و گلندام معرفی شود. بهرام و گلندام از جمله داستان‌های عامیانه فارسی است. این داستان که در زمرة داستان‌های ادبیات مکتب‌خانه‌ای ایران بوده‌، محبوبیت زیادی داشته‌است. در نتیجه، نسخه‌های منثور و منظومی از آن موجود است که با یکدیگر تفاوت‌ها و شباهت‌هایی دارند. نسخة مورد پژوهش در این مقاله، در پایان یکی از نسخه های معتبر منظومه رعنا و زیبا کتابت شده و تاریخ ندارد ولی کامل و خواناست و در لابه لای آن ابیاتی نیز به مناسبت ذکر شده است و باتوجه به سبک زبانی به نظر می‏ رسد مقدم بر نسخه منثور چاپ‌شده از این داستان در کتاب ادبیات مکتب‌خانه‌ای، کتابت شده است. در این مقاله علاوه بر تصحیح و معرفی این نسخه کوتاه، تلاش شده‌است که برخی از ویژگی‌های محتوایی و زبانی این اثر نیز بررسی شود. با توجه به قرائن زبانی و محتوایی به نظر می‌رسد که داستان بهرام و گلندام نمونه تمام عیار ژانر نقالی مکتوب است و در واقع رونوشتی از متن ‌نقالی است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و صنعت‌پژوهی انجام شده‌است. همچنین در پایان، نسخه تصحیح‌شده این داستان به صورت پیوست آورده‌شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introducing the new founded prose codex of Bahram and Golandam

نویسندگان English

zahra Taherian
Najmeh Dorri
Department of Persian literature. Faculty of Humanities. Tarbiat Modares University. Tehran. Iran.
چکیده English

In many historical literature periods, heroic and romantic tales are among the most appealing and popular tales, and they also rank among the notable pieces of folklore literature. Numerous of these codices, including both poetry and prose, are still in draft form and have not yet been revised. Due to the significance and intrinsic value of these texts, the purpose of the current study is introducing a new prose version of the Bahram and Golandam narrative. Bahram and Golandam is one of the Persian folklore stories. This story which was among the Iranian stories narrated in traditional home-based schools had gained a lot of popularity. As a result, there are several prose and poem versions of it with some similarities but each with unique characteristics. The version evaluated in the present research is written at the end of one of the authentic versions of Rana and Ziba's poem. it has no date, but it is complete and readable. there are also some verses between the text of the story. according to the language style, this new version of Bahram and Golandam story seems to be antecedent of the version published in adabiate –e-maktab-kaneii iran in terms of time.
In this research, in addition to editing and introducing this version, an attempt has been made to evaluate some of its linguistic and contextual characteristics, using a descriptive-analytical and content-based methodology.

کلیدواژه‌ها English

Codex
manuscript revision
folklore literature
Bahram and Golandam story
written narration genre

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • براتی، علیرضا. حسن آبادی، محمود. یاحقی، محمدجعفر. " بررسی گزاره ­های قالبی حماسی و کارکرد آن در طومار­های نقالی"، فرهنگ و ادبیات عامه، شماره28، 47-72، مهر و آبان 1398.
  • حافظ شیرازی. دیوان حافظ، محمد معین. تهران، طبع کتاب، 1319.
  • دری، نجمه. ذوالفقاری، حسن. بحرینیان، زهرا. " نقالی­ های مکتوب به عنوان یک­ژانر ادبی در نثر فارسی"، نثر پژوهی ادب فارسی،  شمارۀ 44، 17-36، پاییز و زمستان 1397.
  • ذوالفقاری، حسن. حیدری، محبوبه. ادبیات مکتب­خانه ­ای ایران، ج2، تهران، چشمه، 1393.
  • ______________. زبان و ادبیات عامۀ ایران، تهران، سمت، 1397.
  •   ____________ . یکصد منظومه ­ی عاشقانه ­ی فارسی، تهران، چرخ، 1392.
  •   ____________ . پرویز، ارسطو. بهرام و گلندام، تهران، چشمه،1386 .
  •   ____________ . "بن مایه ­های داستانی بهرام و گلندام صافی سبزواری"، کاوش نامه زبان و ادبیات فارسی، 8( مسلسل15)، 89-115، 1386.
  • شکرگزار، یاسمین. عشق­های فراموش­ شده بهرام و گلندام، تهران، هوبا، 1394.
  • شمیسا، سیروس. انواع ادبی، تهران، میترا، 1387.
  • صدری زاده، نگین. مدبری، محمود. صرفی، محمدرضا. "واکاوی ساختار اسطوره ای سفر «قهرمان درون» قصۀ بهرام و گل ­ندام با تکیه بر نظریه جوزف کمپبل، پیرسون و کی مار"، فرهنگ و ادبیات عامه، شمارۀ 33، 273-303، مرداد و شهریور 1399.
  • عرفی شیرازی. کلیات عرفی شیرازی، ج2،  محمد ولی الحق انصاری، دانشگاه تهران، تهران، 1378.
  • قاسمی­پور، قدرت. " وجه در برابر گونه: بحثی در قلمرو نظریۀ انواع ادبی "، نقد ادبی، شمارۀ 10، 63-89، تابستان 1389.
  • مایل هروی، نجیب. نقد و تصحیح متون(مراحل نسخه­شناسی و شیوه­ های تصحیح نسخه­ های خطی فارسی)، مشهد، بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی، 1369
  • محجوب، محمدجعفر. ادبیات عامیانه ایران، تهران، چشمه، 1387.
  • مشهدی، محمدامیر. ثواب، فاطمه." تحلیل ساختار روایتی داستان بهرام و گل­اندام بر پایۀ نظریۀ گریماس"، متن پژوهی ادبی، شمارۀ 61 ، 83-105 ، پاییز 1393.
  • نظامی گنجه ­ای. خسرو و شیرین، سعید حمیدیان، تهران، قطره، 1378.
  • Davidson,O.M.(888)” A Formulaic Analysis of Samples Taken  from the Shāhnāma of Ferdowsi” Oral Tradition. No.3.1­-2. pp. 88-105.
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 5
فروردین 1403
صفحه 100-138

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 28 مرداد 1402
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403