پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

تصحیح ، نقد وبررسی نسخه خطی « تعلیقة شریفة علی شرح التصریف الزنجانی» اثر آیت الله مازندرانی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری. گروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
چکیده
تصحیح آثار نفیس خطی ، تحشیه و تعلیق بر تألیفات به جا مانده از گذشته‌، ازآن روی که اطلاعاتی دست اوّل از نحوه زیست و چارچوب اندیشگانی مردمان گذشته به دست می‌دهد، همواره در کانون توجّه پژوهشگران بوده است. نسخة خطّی «تعلیقة شریفة علی شرح التصریف الزنجانی» اثر آیت الله مازندرانی از آثار ارزشمند باقی مانده از قرن چهاردهم هجری است که به دلیل پرداختن به موضوع صرف به عنوان یکی از مهمترین شاخه های ادبیات عربی و نیز به جهت تبیین و تشریح ابهامات « شرح تصریف العِزِّی » اثر سعدالدین تفتازانی دارای اهمیّت می باشد. در حال حاضر، سه نسخه از این شرح موجود است. شارح که به تصریح متن اثر و اذعان کتب رجال هم عصر او ، از جایگاه والای علمی برخوردار بوده است،کوشیده تا با استناد به آیات ، روایات، اشعار، امثال و حکم علاوه برتبیین و تشریح آنها، به اظهار نظر و نقد آنها بپردازد. این کتاب پنج بخش عمده دارد و حاوی بنیادی ترین مسائل و موضوعات دانش صرف عربی مانند : علم التصریف و واضعه ، تقسیم الفعل الی الثلاثی والرباعی ، الفعل المبنی للفاعل والفعل المبنی للمفعول ، تقسیم الفعل الی الماضی والمضارع والمستقبل ، المضاعف والمعتل والمهموز است . این پژوهش بر آن است تا با تکیّه بر روش توصیفی- تحلیلی ، ضمن پرداختن به بررسی ساختار و سبک نسخه خطی مذکور و احوال نویسندة آن، به بررسی محاسن و معایب نسخه و آراء صرفی مولف نیز بپردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Correction, criticism and study manuscript of "al-Taliqa al- Sharifa on The Sharh al -Tasrif al-Zanjani " by Ayatollah Mazandaranei

نویسندگان English

Hosein Anareh 1
Mohammad Hasan foadian 2
1 PhD student. Department of Arabic Language and Literature. Faculty of Literature and Humanities. University of Tehran. Tehran. Iran.
2 Professor of the Department of Arabic Language and Literature. Faculty of Literature and Humanities. University of Tehran. Tehran. Iran.
چکیده English

Correcting and annotation and scholium on the exquisite calligraphy works, since it provides first-hand information about the way of life and the intellectual framework of the people of the past, was always in the focus of researchers.
The manuscript of " al-Taliqah al-Sharifa on The Sharh al-Tasrif al-Zanjani" by Ayatollah Mazandaranei known as Sheikh Kabir - 14th Hijri- which is exhaust the science of conjugation one of the most important branches of Arabic literature, as well as to clarify and explain the ambiguities of " Sharh Tasrif al-Ezi'' by Saad al-Din al-Taftazani is important .
Currently, there are three versions of this description. Shareh, who possess a high scientific position, in his work , tried to comment and criticize them by citing verses, narratives, poems, proverbs and aphorism , in addition to explaining . This book has five main parts and contains the most fundamental issues and subjects of conjugation Arabic knowledge.

کلیدواژه‌ها English

manuscript
criticism
proofreading
commentary
Ayatollah Mazandarani
  • ابوالفتح عثمان ابن جنی النحوی (1373ه-1954م)، المُنصِف شَرحٌ لِکِتابِ التَّصرِیفِ لِلإمامِ أَبِی عُثمان المازنِیّ النَّحوِیّ البَصرِیّ، الطبعة الأولی، تحقیق ابراهیم مصطفی و عبدالله امین، دار إحیاءالتراث القدیم.
  • الأعشی ­الکبیر، میمون بن قیس (دون تاریخ)، دیوان، شرح و تحقیق الدکتور محمد حسین، المطبعة النموذجیة.
  • ابوالفضل احمد بن علی بن مسعود ( 1433 ه،2012م )، مِراحُ الأَرواح ، الطبعة الثالثة ، کراتشی ،پاکستان، مکتبة  المدینة.
  • امین، محسن، أَعیان الشیعة،بی­تا، ج 9، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، مرکز القائمیة بإصفهان للتحریات الکمبیوتریة ( کتابخانه مدرسه فقاهت ).
  • امین، محسن ( 1408 ق)، مُستَدرکاتُ أَعیان الشیعه، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، لبنان، مرکز القائمیة بإصفهان للتحریات الکمبیوتریة ( کتابخانه مدرسه فقاهت ).
  • باقرزاده، عبدالرحمان ( پاییز 1377)، آشنایی با فرزانگان بابل در سه قرن اخیر، انتشارات بعثت.
  • التفتازانی، سعدبن مسعود بن عمر بن عبدالله التفتازانِیّ الهروِیّ الخراسانِیّ الحَنَفِیّ ( 1432ه-2011 م)، شرح تصریف العِزِّی، الطبعة الأولی، عُنِیَ بِهِ محمدجاسم المحمد، بیروت، لبنان، دارالمنهاج.
  • الزمخشری،ابوالقاسم جارالله محمودبن عمر (1430ه-2009 م)، الکَشّافُ عن حقائق التنزیل و عُیُون الأَقاویل فِی وُجوه التَّأوِیل، الطبعة الثالثة، تحقیق خلیل مأمون شیحا، بیروت، دارالمعرفة .
  • سلطانی، پوری، فروردین، راستین( 1379ه )، اصطلاح­نامه کتابداری، تهران، کتابخانه ملی ایران. 11
  • الطبرسی، ( 1415ه ق- 1995م)، مجمع­البیان فِی تفسیرالقرآن،ج 1، الطبعة الأولى، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت، لبنان.
  • الطهرانی، آغابزرگ،محمد محسن (1373ه ،1954 م)،طَبقاتُ أَعلامُ الشِّیعة ِوَ هُوَ نُقَباءُ البَشَرِ فی القَرنِ الرابع عشر، ج 1، المطبعة العلمیة، النجف.
  • عظیمی، حبیب­الله و ایوب ایازی، «نسخ خطی و فهرست­نویسی آن در ایران»، نشریه تحقیقات کتابداری و اطلاع­رسانی دانشگاهی، سال چهل و چهارم، شماره 52، تابستان 89 ص 71-92 .
  • فدائی غلامرضا (1386)، آشنایی با نسخ خطی و آثار کمیاب  (فارسی و عربی)، تهران، سمت.
  • قمی، محدث (1385 ش)، الفَوائِدُ الرَّضَوِیَّة، ط أول، بوستان کتاب، قم.
  • مایل هروی، نجیب (1369)،  نقد و تصحیح متون (مراحل نسخه­شناسی و شیوه­های تصحیح نسخه­های خطی فارسی)، مشهد، آستان قدس رضوی.
  • مرعشی نجفی، سید شهاب­الدین (1374 ه)، الإِجازات الکبیرة، چاپ چهارم، صص 167 – 166، انتشارات خیام.
  • مدرس خیابانی، محمد­علی(1374ش)، ریحانة الأدب فی تَراجم المعروفین بالکنیة واللقب یا کُنَی و ألقاب، چاپ چهارم، انتشارات خیام.

  • تاریخ دریافت 29 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 01 فروردین 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402