واکاوی تصحیح مقدمۀ جامع دیوان حافظ، محمد گل اندام بر اساس نسخه 836 ق دانشگاه پنجاب لاهور

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی - تا 8 هزار کلمه

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور مشهد

چکیده

مقدمه‌ی جامع دیوان، کهن‌ترین، مهم‌ترین و معتبرترین سند شناخته‌شده درباره‌ی حافظ شیرازی است. هدف از انجام این پژوهش، بازخوانی و تصحیح مجدد این سند، به کمک نسخه‌ا‌‌ی نویافته است. این نسخه که تا به‌امروز در دسترس حافظ‌شناسان نبوده، در سال 836 هـ. ق کتابت شده است و با شماره ثبتِ 1563/ 4613 در کتابخانه‌ی دانشگاه پنجاب لاهور نگهداری می‌شود. برای دستیابی به این هدف، نخست این نسخه، با سه دستنویس چاپ شده مقابله شده، سپس برخی از مهمترین برتری‌ها و مزیّت‌های آن بر نسخه‌های قبلی بیان گردیده است. دستاوردهای این تحقیق نشان می‌دهد که نسخه‌ی محفوظ در کتابخانه‌ی دانشگاه پنجاب لاهور، از یک‌طرف اولین و قدیمی‌ترین دستنویسی است که به‌صراحت، نام جامعِ مقدمه‌ی دیوان حافظ، محمد گل‌‌اندام، در آن ذکر شده است. از سوی دیگر، خلاف دیگر نسخه‌ها که در آن‌ها تاریخ وفات حافظ و ماده تاریخ، ناهمسان و مختلف است، در نسخه مذکور تاریخ وفات حافظ و ماده تاریخ یکسان، یعنی: دقیقاً سال 791 هـ. ق است. افزون‌بر این‌ها، به کمک این دستنویس، برخی از نقائص و نکات مبهم موجود در سایر نسخی که مقدمه جامع را دارند، برطرف می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Re -correction of Golandam Comprehensive Introduction Based on version 836 AH

نویسنده [English]

  • MORTEZA Charmegi omrano
Department of persain language payame noor university
چکیده [English]

The Comprehensive Introduction of the Court is the oldest, most important and most reliable document known about Hafez Shirazi. The purpose of this study is to re-read and revise this document with the help of newly found copies. This version, which has not been available to memoirists until today, was published in 836 AH. AH has been written and is kept in the library of Punjab University of Lahore with the registration number 1563/4613. To achieve this goal, first this edition is confronted with three printed manuscripts, then some of its most important advantages over the previous editions are stated. The findings of this study show that the manuscript preserved in the library of Punjab Lahore University is, on the one hand, the first and oldest manuscript that explicitly mentions the comprehensive title of the introduction to Hafez's Divan, Mohammad Gholandam. On the other hand, unlike other versions in which the date of Hafez's death and the date of the article are heterogeneous and different, in the mentioned version the date of Hafez's death and the date of the date are the same, ie: exactly the year 791 AH. Is. In addition, with the help of this manuscript, some of the shortcomings and ambiguities in other manuscripts that have a comprehensive introduction are eliminated.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hafez Shirazi
  • Comprehensive Introduction to Hafez's Divan
  • Mohammad Golandam
  • correction
  • Punjab University
بشیر حسین ،محمد (1968م) فهرست مخطوطات شیرانی،چاپ اول ،جلد اول ،لاهور،اداره تحقیقات دانشگاه پنجاب 
حافظ، شمس الدین محمد (1372) دیوان، به تصحیح محمد رضا جلالی نایینی و محمد رضا نورانی وصال، چاپ اول، تهران، سخن
حافظ، شمس الدین محمد (1375) دیوان، به تصحیح پرویز ناتل خانلری، دو جلد، چاپ دوم، تهران، خوارزمی
حافظ، شمس الدین محمد (1387) دیوان، به تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، چاپ هفتم، تهران، اساطیر
حافظ، شمس الدین محمد (1394) دیوان (کهن ترین نسخه شناخته شده کامل )نسخه برگردان دستنویس 5194 کتابخانه نور عثمانیه استانبول، کتابت 801 ق، به کوشش بهروز ایمانی، تهران، میراث مکتوب
حافظ، شمس الدین محمد (2536) دیوان، به تصحیح رشید عیوضی و اکبر بهروز، چاپ اول، دانشگاه تبریز
حافظ، شمس الدین محمد، دیوان، دستنویس شماره 1563/4613، کتابخانه مرکزی دانشگاه پنجاب لاهور، نستعلیق، 836 ق، 278 برگ
ریاحی، محمد امین (1374) گلگشت در شعر و اندیشه حافظ، چاپ دوم، تهران، علمی
زرین کوب ،عبدالحسین (1374) از کوچه رندان ، چاپ نهم ،تهران ،سخن
شفیعی کدکنی، محمد رضا (1397) این کیمیای هستی،3جلد، جلد اول، چاپ اول، تهران،سخن
صفا ،ذبیح الله (1373) تاریخ ادبیات در ایران ،چاپ دهم ، جلد 2/3 ،تهران ، فردوس
طهرانی،آقابزرگ (2004م)الذریعه الی تصانیف الشیعه ،جلد 22وجلد7 قسم الاول،چاپ دوم ،بیروت ، دارالاضواء
فردوسی، علی (1387) غزلهای حافظ (نخستین نسخه یافت شده از زمان شاعر؛ گردآوری علا مرندی) چاپ اول، تهران، دیبایه
محیط طباطبایی،سید محمد(1360) تحقیقی در تاریخ وفات حافظ،مجله آینده،سال هفتم،فروردین واردیبهشت، شماره 1 و2،صص31-25
مدرس رضوی ،میرزا محمد علی(1374)ریحانه الادب،جلد2،تبریز ،انتشارات خیام .
نیساری، سلیم (1385) دفتر دگرسانی ها در غزلهای حافظ، دو جلد، چاپ اول، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی
نیساری، سلیم (1397) تبصره ای بر تدوین غزلهای حافظ، چاپ دوم، تهران، فرهنگستان زبان وادب فارسی 
وفایی، محمد افشین (1397)«گل‌اندام ،محمد»، دانشنامه حافظ وحافظ پژوهی، جلد چهارم، چ اول، تهران، نخلستان پارسی. 
وفایی، محمد افشین (1394)«قصیده محمد گل‌اندام دوست وهمدرس حافظ»نشریه بخارا،(درحاشیه ایران شناسی 2)ش105،فروردین واردیبهشت ،صص319-336.