پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

ویژگی های نسخه خطی کتاب جوهر معظم اثر مولانا میرزا گل محمد ناطق مکرانی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی،گروه ادبیات فارسی، دانشکده عمومی، دانشگاه سراوان، سیستان و بلوچستان، ایران.
10.22034/crtc.2026.254295
چکیده
ویژگی های نسخه خطی کتاب جوهر معظم اثر مولانا میرزا گل محمد ناطق مکرانی چکیده
نسخه های خطی میراث دوران گذشته هستند که باید با معرفی و تصحیح، از آنها حمایت شود. کتاب جوهر معظم یکی از آثار منظوم و منثور فارسی است که در واقع گزیدۀ یکی از آثار گل محمد خان ناطق از سخنوران بلوچستان پاکستان است که شامل اشعار و نامه های اوست. این پژوهش با هدف شناخت ویژگی های این نسخه، ضمن معرفی این کتاب به بررسی نسخه شناسی و سبک آن پرداخته است. کتاب جوهر معظم شامل اشعاری در قالب قصیده، غزل، رباعی، قطعه و تک بیت است که در مضامین مختلفی چون: مدح، منقبت، عاشقانه، قلندری، درخواست صله، ستایش خود و گلایه از روزگار سروده شده و نامه های وی نیز شامل نقد سخن و مدح و گلایه از ممدوحان است. رسم الخط کتاب در مواردی یک دست نیست و بی دقتی های در آن راه یافته است . در اغلب موارد اصل بر پیوسته نویسی است. از نظر موسیقی بیرونی، اوزان عروضی تنوع کمی دارد. 62 درصد اشعار دارای ردیف است و 58 درصد از ردیف ها فعلی هستند. از نظر ادبی نیز آرایه های بیانی و بدیعی نیز به کار برده است که سبک وی را به دوره عراقی و هندی نزدیک می سازد.
کلید واژه‌ها: جوهر معظم، ناطق مکرانی، نسخه خطی، سبک شناسی
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Features of the Manuscript of the Book *Jawhar-e Mo'azzam* by Mowlana Mirza Gol Mohammad Nateq Makrani

نویسندگان English

mansour nikpanah 1
Mojib dehani 2
1 Associate Professor, General Department, Accounting, University of Saravan, Saravan, Iran
2 Mujeeb-ur-Rahman Dahani: Ph.D. in Persian Language and Literature , Department of Persian Literature, General Faculty, University of Saravan, Sistan and Baluchestan, Iran.
چکیده English

Features of the Manuscript of the Book *Jawhar-e Mo'azzam* by Mowlana Mirza Gol Mohammad Nateq Makrani
Manuscripts are legacies of past eras that must be preserved through introduction and critical editing. The book *Jawhar-e Mo'azzam* is one of the Persian poetic and prose works, essentially a selection from the works of Gol Mohammad Khan Nateq, an orator from Pakistani Balochistan, which includes his poems and letters. This research aims to identify the characteristics of this manuscript; it introduces the book and examines its codicology and style. *Jawhar-e Mo'azzam* contains poems in the forms of *qasida*, *ghazal*, *robā'i*, *qet'a*, and single couplets (*fard*), composed on various themes such as: panegyric (*madh*), religious encomium (*manqabat*), romantic, *Qalandari*, requests for patronage, self-praise, and complaints against fate. His letters also include critiques of speech, praise, and complaints addressed to his patrons. The orthography of the book is, in parts, inconsistent and contains inaccuracies. In most instances, the general rule is connected writing. In terms of external rhythm (*musiqi-ye biruni*), the variety of metrical patterns is limited. Sixty-two percent of the verses employ a radif, and 58% of these radifs are verbal. From a literary perspective, various rhetorical and ornamental figures are employed, aligning his style with the Iraqi and Indian stylistic periods.

کلیدواژه‌ها English

Keywords:Jawhar-e Mo'azzam*
Nateq
Makrani
Manuscript
Stylistics
منابع و مآخذ
1.      آقازاده، جعفر، و پرویش، محسن. (۱۴۰۲). «عملکرد بلدیه تهران در حوزه ساخت‌وساز شهری در بستر اقتدارگرایی و نظم مبتنی بر استبداد منور در دوره پهلوی اول». گنجینه اسناد، ۳۳(۲)، پیاپی ۱۳۰، ۶–۲۵.‎
2.      اطلاعات. (۱۳۰۹، ۲۷ آبان). «اخطار از طرف بلدیه طهران». سال پنجم، شماره ۱۱۹۰، ص. ۴.
3.      اطلاعات. (۱۳۱۰، ۱۴ شهریور). «اعلان از طرف بلدیه طهران». سال ششم، شماره ۱۴۰۷، ص. ۴.
4.      بلدیه طهران، دایره احصائیه. (۱۳۱۰). دومین سالنامه احصائیه شهر طهران ۱۳۱۰. تهران: بلدیه طهران، صص. ۱۱۲–۱۱۴.
5.      حبیبی، سیدمحسن، اهری، زهرا، و امامی، رشید. (۱۳۸۹). «از فروریختن باروها تا اندیشه شاهراه‌ها؛ پیشینه طرح‌های شهری و انگاره‌های شهر تهران از ۱۳۰۹ تا ۱۳۴۵». صفّه، ۲۰(۱)، ۸۵–۱۰۲.
6.      سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما). (۱۳۰۷). پرونده ‎70303/310‎؛ سه برگ مکاتبات بلدیه تهران و ریاست وزرا درباره به‌کارگیری متخصص در امور شهری؛ بررسی‌شده در قالب پنج تصویر دیجیتال شامل پوشه، سه برگ و پشت یکی از برگ‌ها.
7.      شیرازیان، رضا. (۱۳۹۵). تهران‌نگاری: بانک نقشه‌ها و عناوین مکانی تهران قدیم. تهران: دستان.
8.      مجلس شورای ملی. (۱۳۰۸، ۱۵ اردیبهشت). مشروح مذاکرات دوره هفتم، جلسه ۴۴؛ بخش «تصویب اعتبار جهت ساختمان خیابان‌ها» و قانون اجازه پرداخت دویست و چهل هزار تومان در وجه بلدیه تهران برای خیابان‌سازی.
9.      مجلس شورای ملی. (۱۳۰۹، ۳۰ اردیبهشت). مشروح مذاکرات دوره هفتم، جلسه ۱۲۴؛ شور دوم لایحه بلدیه و تصویب قانون بلدیه.
10.  مجلس شورای ملی، کمیسیون داخله. (۱۳۰۹). نظامنامۀ بلدیه و مواد الحاقیه؛ مصوب ۶ خرداد، ۱۰ تیر، ۱۳ و ۱۴ آبان ۱۳۰۹.
11.  مجلس شورای ملی. (۱۳۱۲، ۲۳ آبان). «قانون راجع به احداث و توسعه معابر و خیابان‌ها». دوره نهم، جلسه ۴۸.
12.    Duranti, L. (1989). “Diplomatics: New Uses for an Old Science (Part I).” Archivaria, 28, 7–27.
13.    Duranti, L. (1990). “Diplomatics: New Uses for an Old Science (Part III).” Archivaria, 30, 4–20.
14.    Duranti, L. (1995). “Reliability and Authenticity: The Concepts and Their Implications.” Archivaria, 39, 5–10.
15.    Ebtehaj, G. H. (1935). Guide Book on Iran (2nd ed.). Tehran: Imprimerie Pharos.
16.    Edney, M. H. (2019). Cartography: The Ideal and Its History. Chicago: University of Chicago Press.
17.    Harley, J. B. (1989). “Deconstructing the Map.” Cartographica, 26(2), 1–20.
18.    Javanmardi, L. (2021). Urbanism and Dictatorship: A Study on Urban Planning in Contemporary History of Iran, Second Pahlavi: 1941–1979. Doctoral dissertation, Bauhaus-Universität Weimar.
19.    Romeiser, Ferenc. (1911). “A modern gázfejlesztő kemencék abszolut hatásfoka.” A Magyar Mérnök- és Építész-Egylet Közlönye, 45, 564–567.
20.    Romeiser, Ferenc. (1931, November 7). Letter from Chahsevar (Tonekaboun), dated 26 October 1931. Orvosi Hetilap, 75, 1159.
21.    Romeiser, François de. (1930). نقشه جدید طهران / Plan de la Ville Téhéran. Tehran: Sa’adat and Akhavan Ketabchi. David Rumsey Historical Map Collection, List No. 10844.000.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 19 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 21 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 30 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار 11 مهر 1405