پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

تصحیح سیاقی: نظریه و کاربرد

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
2 گروه آموزشی علوم قرآن و حدیث. دانشکده الهیات و معارف اسلامی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
چکیده
«تصحیح سیاقی» روشی قابل استفاده در تصحیح متون کهن (نسخه‌های خطی) است. این روش در کنار روش‌های متداول دیگر همچون تصحیح اساس‌محور( اخباری)، قیاسی( دستوری) إلتقاطی( اجتهادی) و تلفیق آنها، می‌تواند بهره دهی کند و از کارایی لازم برخوردار است. پژوهش بنیادی حاضر به شیوۀ کتابخانه‌ای و با رویکرد کیفی، «تصحیح سیاقی» را همچون دیگر روشهای تصحیح، در قامت شیوه‌ای مؤثّر و کارامد، مورد شناسایی و بررسی قرار می‌دهد و در جهت توسعۀ نظریه تصحیح متن، به بررسی «سیاق» و نقش آن در خوانش صحیح متن تاریخی می‌پردازد. از این پژوهش، به دست می‌آید که تسلّط بر سیاق متن به شناسایی آسیب‌ها، رفع نارسایی‌ها و مشکلات و بهبود و بازسازی خطاها و افتادگی‌ها و إحیای متن می‌انجامد. نام‌گذاری تاریخی (به پیروی از گذشتگان)، تعریف منطقی و علمی، روامندی و کارایی روشی و روشن‌شدن مفاهیم و متون مبهم با توجه به زمینه متن، از مزیّت‌های تصحیح سیاقی است. در تصحیح سیاقی به گونه‌های زبانی توجه می‌شود و دستور تاریخی زبان، معیار پژوهنده است. همچنین علاوه بر سبک عمومی دورۀ مورد پژوهش، سبک خاص نویسنده نیز در سایر آثار او، مورد بررسی و خوانش قرار می‌گیرد. بدین سان «تصحیح سیاقی» به عنوان روشی بدیع و مؤثر‌، به محققان و مصحِّحان ادبی، قابلیت جدیدی برای خوانش صحیح و بازسازی متن تاریخی می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Theory of Contextual Correction and Its Applications

نویسندگان English

Zohair Tayyeb 1
Ibrahim Eghbal 2
1 Department of Persian Language and Literature. Faculty of Literature and Humanities. University of Tehran. Tehran. Iran.
2 Department of Quran sciences and Hadith. Faculty of Theology and Islamic Studies. University of Tehran. Tehran. IRAN.
چکیده English

"Contextual correction" is a method applicable in the correction of ancient texts (manuscripts). This method, alongside other conventional methods such as foundational correction (news-based), comparative (grammatical), selective (jurisprudential), and their integration, can be beneficial and possesses the necessary efficiency. This fundamental research, conducted in a library-based manner with a qualitative approach, identifies and examines "contextual correction" as an effective and efficient method, and explores "context" and its role in the accurate reading of historical texts in the direction of developing text correction theory. This research indicates that mastery over the context of the text leads to the identification of damages, resolution of inadequacies and problems, improvement and reconstruction of errors and omissions, and revitalization of the text. Historical naming (following in the footsteps of predecessors), logical and scientific definition, methodological validity and efficiency, and clarification of ambiguous concepts and texts considering the context of the text are among the advantages of contextual correction. In contextual correction, attention is paid to linguistic types, and the historical grammar of the language is the researcher's criterion. Additionally, besides the general style of the period under study, the specific style of the author in their other works is also examined and read. Thus, "contextual correction" as an innovative and effective method provides researchers and literary correctors with a new capability for the accurate reading and reconstruction of historical texts.

کلیدواژه‌ها English

Context
text reconstruction
contextual correction
conjectural correction
manuscript

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • منابع فارسی

    کتاب ها:

    • (نسخه خطی) وجیه الدین محمّد. مفتاح الجنان. ترکیه - استانبول. کتابخانه فاتح . شماره 2854.
    • (نسخه خطی) وجیه الدین محمّد. مفتاح الجنان. ترکیه - استانبول. مجموعه سلیم آغا. شماره 568.
    • ابن دقیق العید، محمد بن علی، شرح الإلمام بأحادیث الأحکام، دار النوادر، سوریا، الطبعة الثانیة، 1/126، (1430هـ، 2009م).
    • ابن فارس. احمد. معجم مقاییس اللغة، محقق: عبدالسلام هارون. ناشر: دارالفکر. (1979م.)
    • ابن منظور. محمد بن مکرم. لسان العرب. مصر. دار صادر. الطبعة الثالثة. (1414ق.)
    • البنانی، عبد الرحمن بن جاد الله، حاشیة البنانی على شرح الجلال المحلی على جمع الجوامع، طبعة مصطفى البابی الحلبی، (1/11).
    • تمام حسان. اللغة العربیة معناها و مبنیها. المغرب. الدار البیضاء. (1985م.)
    • جاحظ. عمروبن بحر. البیان و التبیین. بیروت – لبنان. دار و مکتبة الهلال. (2002م.)
    • رجبی. محمود. روش تفسیر قرآن. قم. موسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه. (1383ش.)
    • الشهرانی، سعید بن محمد، السیاق القرآنی وأثره فی تفسیر المدرسة العقلیة الحدیثة، کرسی القرآن وعلومه، جامعة الملک سعود، الطبعة الأولى، 29، (1436هـ).
    • عباسی. عبداللطیف احمدآبادی گجراتی و طیّب. زهیر. نسخه ناسخه مثنوی معنوی – دورۀ شش جلدی. انتشارات تراث اسلامی با همکاری انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه های خطی ایران. تهران. (1400ش).
    • الکنانی، أشرف بن محمود الکنانی، الأدلة الاستئناسیة عند الأصولیین، دار النفائس، الطبعة الأولى، 222، (1425هـ، 2005م.).
    • لمار، ژاک و طیب، زهیر. کودیکولوژی (دانش مخطوطات). انتشارات تراث اسلامی. تهران. (1402ش).
    • مظفر، محمد رضا. اصول الفقه. قم. ناشر: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. چاپ چهارم. شهریور (1370ش)
    • معرفت. محمدهادی. التمهید فی علوم القرآن. قم. موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.(1386 ش.)

    مقالات:

    • (مقاله) بستانی. قاسم. باجی. نصره. سیاق لغوی؛ مفهوم و کارکرد آن در فهم حدیث. مجله علوم حدیث، دوره .۱۹ (۱۳۹۳). شماره ۷۴. صفحات 25-3. (پیوند وب)

    https://hadith.riqh.ac.ir/article_9939.html

    • جعفری، یعقوب. دلالت سیاق و نقش آن در فهم آیات قرآن. ترجمان وحی. شماره 22 (1386). صفحه 62-77.

    https://ensani.ir/fa/article/55660/%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86

    • (مقاله) سید حسین کنعانی. ۱۳۸۶. «نقش شرایط ( مقامات ) در تکوین سیاق. مطالعات اسلامی تابستان 1386. شماره 76 . از 95 تا 120.

    http://noo.rs/gbKfa

    • (مقاله) محمّد عبدالوهّاب راسخ. السیاق القرآنی و أثره فی التفسیر، مجلة الدوریات المصریة. دوره ۸، شماره ۸ . (۱۳۹۵). صفحه ۱۲۷-۱۹۶.

    https://app.scinito.ai/article/W2807467950

    • (مقاله) یحیا مالک. (2018). أصول النظریة السیاقیة الحدیثة عند علماء العربیة ودور هذه النظریة فی التوصل إلی المعنی. مجله دانشگاه لاذقیه. مجموعه هنر و علوم انسانی. 30 (2).

    https://journal.tishreen.edu.sy/index.php/humlitr/article/view/5556

    منابع لاتین

     

  • تاریخ دریافت 15 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404