پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی و بررسی جامع‌المقامات در مقامات احمد کاسانی و ضرورت تصحیح آن

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ادبیات عرفانی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهراء (س)، تهران ایران.
2 نویسندۀ مسئول، استاد بازنشسته،گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران
چکیده
ابوالبقا، احمد کاسانی، تصحیح نسخۀ خطی، جامع‌المقامات
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introducing and Comprehensive Review of "Jame' al-Maqamat" in the Works of Ahmad Kasani and the Necessity of Its Critical edition.

نویسندگان English

hadiseh bohloul 1
Maryam Hosseini 2
1 Ph.D student in Persian mystical literature,Department of Persian language and literature, Faculty of literature, AlZahra University, Tehran, Iran
2 Corresponding author, the emeritus professor, Department of Persian language and literature, Faculty of literature, AlZahra University, Tehran, Iran.
چکیده English

The book "Jame' al-Maqamat," in the maqams (spiritual stations) of Ahmad Kasani (866 - 949
AH), one of the most important sheikhs of the Naqshbandi order, has been written. Kasani was among the sheikhs who played a prominent role in the expansion and continuation of this Sufi order, and he put forward novel opinions on audition (sama), remembrance (dhikr), and political connections. The purpose of this article is to introduce this book and its versions and to highlight the need for its correction and to elucidate its importance. "Jame' al-Maqamat" is the work of Abu al-Baqa, the grandson of Ahmad Kasani, which was written in the year 1026 AH. More than fifty copies of this work are known to be in various libraries around the world, indicating the great importance of this work. Considering that books of maqams contain the miracles (karamat) of the Sufi sheikhs and that the book "Jame' al-Maqamat" also compiles a collection of Kasani's miracles, a part of the article is dedicated to examining the types of miracles and their direction in this book. In this research, attention is given to the various narratives of "Jame' al-Maqamat" in terms of their material or spiritual nature, and the direction of the miracles in this work is examined to clarify whether the miracles Abu al-Baqa attributes to Kasani are similar to most maqam books in affirming the status and rank of the sheikh, or like the maqams of Zhende Pil in seeking revenge and fulfilling the sheikh's desires.

کلیدواژه‌ها English

: Abu al-Baqa
Ahmad Kasani
Critical edition
Jame al-Maqamat
Manuscript
Sufi texts

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • آرامجو، علی و کاظم‌بیگی، محمدعلی و معصومی، حسن، ( 1400). « فراز و فروز حضور سیاسی شیوخ نقشبندی در دورۀ شیبانیان»، تاریخ و تمدن اسلامی، سال ۱۷، شماره ۳۵، صص 84-57.
  • آرامجو، علی، ( 1399). « خواجه احمد کاسانی دهبیدی: سیاست در اندیشه و کردار شیخ صوفی»، تاریخ و فرهنگ، سال ۵۲، شماره ۱، شمارۀ پیاپی ۱۰۴، صص ۹۶-۷۷.
  • ابن حوقل، ابوالقاسم محمد بن حوقل النصیبی، ( 1938م.). صورة الارض، ۲ جلد ( جلد ۲)، بیروت: دار صادر، افست لیدن.
  • اصطخری، ابو اسحاق اراهیم بن محمد، ( ۲۰۰۴). مسالک الممالک، لیدن، افست بیروت: دار صادر.
  • الگار، حامد، ( ۱۳۹۸). نقشبندیه، برگردان داود وفایی، تهران: انتشارات مولی.
  • انصاری دمشقی، شمس‌الدین محمد بن ابیطالب، ( ۱۳۸۲). نخبة الدهر فی عجایب البرّ و البحر، چاپ اول، تهران: انتشارات اساطیر.
  • بداونی، عبدالقادر، ( 1380)، منتخب التواریخ، به تصحیح مولوی احمدعلی صاحب، با مقدمه و اضافات توفیق ه. سبحانی، ۳ جلد ( جلد 1)، چاپ اول، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  • بغدادی، صفی‌الدین عبد المؤمن بن عبد الحق. (1412) مراصد الاطلاع علی اسماء الأمکنه و البقاع، الطبعة الأولی، بیروت: دارالجیل.
  • بنیگسن، الکساندر و ویمبوش، اندرس، ( 1378). صوفیان و کمیسرها، ترجمه افسانه منفرد، چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • پاکتچی، احمد، ( 1392). جریان‌های تصوف در آسیای مرکزی، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی
  • پژوهنده، لیلا، (۱۳۷۷). «گل و نوروز»، مقالات و بررسی‌ها، دفتر ۶۳، صص ۲۳۷-۱۹۷.
  • تاج‌علی، زینت و محمدی، ذکرالله، ( 1399). « اقدامات فرهنگی در حکومت شیبانیان»،‌ مطالعات تاریخ فرهنگی، پٰژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ، سال ۱۲، شماره ۴۵، صص 59-39.
  • جامع‌المقامات، ابوالبقا ( الف)، نسخۀ شمارۀ 2/25، هند: کتابخانۀ حضرت زید ابوالحسن فاروقی.
  • جامع‌المقامات، ابوالبقا، نسخۀ شمارۀ ؟، ترکیه: استانبول.
  • جامع‌المقامات، ابوالبقا، نسخۀ شمارۀ 2493، انگلستان: کتابخانۀ بادلیان.
  • جامع‌المقامات، ابوالبقا، نسخۀ شمارۀ 834، پاکستان: کتابخانۀ گنج‌بخش.
  • جامی، عبدالرحمن، (1394). نفحات الأنس، تصحیح و تحیقیق و تعلیقات محمود عابدی، چاپ سوم، تهران: سخن.
  • جمالی، هاجر و حسینی، مریم، ( 1401). « مقایسۀ تطبیقی دو کتاب انیس‌الطالبین و مقامات خواجه بهاءالدین نقشبند»، متن‌پژوهی ادبی، دوره ۲۶، شماره ۹۳، صص ۶۴-۳۵.
  • حسینی، مریم و علیزاده کاشانی، محمود، ( 1401). از کاشغر تا استانبول، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی.
  • دانشنامه جهان اسلام مدخل تصوف ج۱ : ۵۰۲۹.
  • دوغلات، میرزا محمدحیدر، ( 1383)، تاریخ رشیدی، تصحیح عباس‌قلی غفاری‌فرد، چاپ اول، تهران: میراث مکتوب.
  • رحمانیان کوشککی، زینب و آتش سودا، محمّدعلی و ساجدی راد، سیّدمحسن، (۱۴۰۰). « خواجه احمد کاسانی؛ دیدگاه‌ها و اصطلاحات عرفانی»، فصل‌نامه‌ی ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، سال ۱۷، شماره‌ی ۶۳، صص ۱۵۲-۱۲۵.
  • رستاد، الهام و رحمانیان کوشککی، زینب، (۱۳۹۷). «معرفی نسخه‌های خطی خواجه احمد کاسانی»، فصل‌نامه پژوهش‌نامه نسخه‌شناسی متون نظم و نثر فارسی، سال سوم، شماره‌ی دهم، صص ۲۸-۱.
  • سلسلة الصدیقین و انیس العاشقین، دوست‌محمد بن نوروز اخسیکتی، نسخۀ شمارۀ 20648، تهران: کتابخانۀ مجلس شورا.
  • سلطانی، منظر و مالمیر، محمّدابراهیم و شریفی، فاطمه، (۱۳۹۸). «معرّفی جلال‌الدّین احمد کاسانی و رسایل فارسی و ویژگی‌های سبکی او»، سبک‌شناسی تظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال ۱۲،شماره‌ی ۲، شماره‌ی پیاپی ۴۴، صص ۱۸۱-۱۷۷.
  • سمرقندی،‌ابوطاهر (1367)، قندیه و سمریه، به کوشش ایرج افشار، تهران: مؤسسۀ فرهنگی جهانگیری.
  • سمیعی، سیدمهدی، ( 1387). « جایگاه طریقت نقشبندیه در تاریخ تصوف اسلامی»، رودکی، سال ۳، شماره ۲۴، صص ۱۲۵-۱۳۴.
  • شریف الادریسی، ابوعبدالله محمد بن محمد بن عبدالله بن ادریس الحموی، ( ۱۴۰۹ ه.ق.). نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق، ۲ جلد ( جلد ۱ و ۲)، الطبعة الاولی، بیروت: عالم الکتب.
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا، ( 1392)، زبان شعر در نثر صوفیه، تهران، انتشارات سخن.
  • صادقی، مسعود و بنی طباء حسناسادات، (۱۳۸۹). «شرح احوال خواجگی احمد کاسانی و گذری بر رساله در بیان ذکر»، پژوهش‌نامه‌ی عرفان، دوره‌ی 2، شماره‌ی ۳، صص ۸۳-۴۲.
  • غوثی شطاری ماندوی، محمد بن حسن بن موسی، ( 1391)، گلزار ابرار، مقدمه و تصحیح یوسف بیگ‌باباپور، چاپ اول، تهران: سفیر اردهال.
  • قطغان، محمدیار بن عرب، ( 1385)، مسخّر البلاد « تاریخ شیبانیان»، تصحیح نادره جلالی، چاپ اول، تهران: میراث مکتوب.
  • کاسانی، احمد، ( 1402). مجموعه رسائل خواجه احمد کاسانی، تصحیح و تحقیق تقوی، محمد و رادمرد، عبدالله،‌ چاپ یک، تهران:سخن.
  • کاشفی، فخرالدین علی‌ بن حسین واعظ، ( 1356). رشحات عین‌الحیاة، تصحیح علی اصغر معینیان، جلد 1 و 2، تهران: بنیاد نیکوکاری نوریانی.
  • کاظم‌بیگی، محمدعلی و تاج‌علی، زینت،( 1388). « شیبانیان و گورکانیان هند»، تاریخ و تمدن اسلامی، سال ۵، شماره ۹، صص 154-141.
  • کشمی بدخشی ثم برهان‌پوری، محمدهاشم، ( 1374). تصحیح نسمات‌القدس من حدائق الانس، تصحیح منیر جهان‌ملک، رساله دکتری، دانشگاه تهران.
  • لعلی بدخشی، میرزا لعل بیگ، ( ۱۳۷۶). ثمرات القدس من شجرات الانس، مقدمه، تصحیح و تعلیقات سیدکمال حاج سیدجوادی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • مالمیر، محمدابراهیم و شریفی، فاطمه، ( 1401). « بررسی تطبیقی تفکرات عرفانی خواجه احمد کاسانی در سلسلۀ نقشبندیه»، متن‌پژوهی ادبی، دوره ۲۶، شماره ۹۱، صص ۳۲-۷.
  • محمدی شرف‌آباد، هومان و اعرابی هاشمی، شکوه‌السادات و ترابی فارسانی، سهیلا، ( 1398). « گفتمان فکری- سیاسی طریقت نقشبندیه در عصر تیموریان ( 771-913ق.)»، مطالعات تاریخ اسلام، سال 11، شماره 41، صص 179-156.
  • مقدسی، ابوعبدالله محمد، (۱۴۱۱ ه.ق.). احسن التقاسیم فی معرفة الأقالیم، الطبعة الثالثه، ۲ جلد (جلد 2)بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • منشی، محمدیوسف، ( 1380)، تذکرۀ مقیم‌خانی، مقدمه، تصحیح و تحقیق فرشته صرافان، چاپ اول، تهران: میراث مکتوب.
  • نفیسی، سعید، (۱۳۴۴). تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری، تهران: کتاب‌فروشی فروغی.
  • یعقوبی، احمد ابن ابی یعقوب، ( ۱۴۲۲ ه. ق.). البلدان، الطبعة الأولی، بیروت: دارالکتب العلمیه.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 02 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 10 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 09 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404