پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

نسخه شناسی تذکرة الابرار

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
چکیده
به مدد شناخت نسخه‌های خطی یک اثر امکان تصحیح دقیق، تحلیل جامع و پُر کردن خلأهای دانش نسخه‌شناسی فراهم می‌شود. تذکرة الابرار اثری است با درونمایة عرفانی در شرح احوال سادات صوفی شبه قارة هند که در سلاسل مختلف فقری مشرّف شده بودند و برخی از بزرگان آنها در امور لشکری و حکومتی خدمت می‌کردند. این کتاب برای بیشتر پژوهشگران ناشناخته است و در جایی معرفی و منتشر نشده است. هدف از نوشتن این مقاله شناسایی نسخه‌های خطی تذکرة الابرار، رفع ابهام دربارة مؤلف واقعی آن و در نهایت بررسی سبک‌شناسی نسخة کتابخانة ملی ملک تهران است. پژوهش حاضر مطالعه‌یی نظری است که به روش توصیفی – تحلیلی به گردآوری، مقایسه و نتیجه-گیری نهایی دربارة این موضوع پرداخته است. از نظر زبانی سبک غالب دورة گورکانی مانند صفات ترکیبی، وجه وصفی مکرر، صفت و موصوف هم ارز، ضعف تألیف، واژه‌های هندی و گجراتی، کلمات فارسی رایج در شبه قاره و جمع‌های غیرمتعارف نظیر افاغنه در این تذکره به چشم می‌خورد. از دیدگاه محتوایی نیز کاربرد کرامت‌های مشایخ و پس از آن مبحث ولایت در تصوف، معرفت و توحید و اهمیت جایگاهِ خرقة جانشینی‌ بسامد بیشتری دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Manuscriptology of Tazkirat al-Abrar

نویسندگان English

Hossein Ibnali chermahini
Esmaeil Tajbakhsh
Mahmoud Bashiri
Allameh Tabatba'i University
چکیده English

Abstract
Through the study of a work's manuscripts, it becomes possible to carry out precise editing, comprehensive analysis, and to fill the gaps in the knowledge of manuscript studies. Tazkirat al-Abrar is a work with mystical themes, describing the lives of Sufi Sayyids in the Indian subcontinent who were initiated into various Sufi orders. Some of the prominent figures among them also served in military and governmental affairs. This book is largely unknown to most scholars and has not been introduced or published elsewhere. The purpose of this article is to identify the manuscripts of Tazkirat al-Abrar, clarify the ambiguity surrounding its true author, and ultimately examine the stylistic features of the manuscript housed at the Malek National Library in Tehran. This theoretical study uses a descriptive-analytical method to collect, compare, and draw final conclusions on the subject. Linguistically, the dominant style of the Mughal period is evident in the frequent use of compound adjectives, participial forms, equivalent adjective-noun pairs, weak sentence structures, Indian and Gujarati vocabulary, Persian words commonly used in the subcontinent, and unconventional plural forms such as Afaghina (Afghans) in this tazkira (biographical compendium). From a content perspective, the use of miraculous acts attributed to the sheikhs, followed by discussions on sainthood in Sufism, Welayah, Tawhid, knowledge of the divine, and the significance of the kherqa (successorship cloak), are more frequent.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Tazkirat al-Abrar
manuscript studies
author
Sufism in the subcontinent
stylistics

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • آریا، غلامعلی.(1365). طریقه چشتیه در هند و پاکستان. تهران:  زوّار.
  • اسدی، عبدالغفوربن ضیاءالدین حیدر.(بی­تا). تذکرة الابرار. نسخۀ خطی. شماره 3477. تهران: کتابخانه ملی ملک.
  • ______. (بی­تا). تذکرة الابرار. نسخۀ خطی. شماره 9765. قم: کتابخانه آیت­الله مرعشی.
  • ______.(بی­تا). تذکرة الابرار. نسخۀ خطی- عکسی. شماره 10. تهران: مرکز فرهنگی خراسان.
  • افشار، ایرج.(1383). «دکتر اصغرمهدوی و نسخه ­های­ خطی». ضمیمه نامه بهارستان. شماره 9-10. بهار و زمستان83. صص 3-8.
  • پورجوادی، نصرالله.(1389). «جمالی دهلوی». دایرۀالمعارف بزرگ اسلامی. ج 18. تهران: دایرۀالمعارف بزرگ اسلامی. صص 438-440.
  • درایتی، مصطفی.(1391). فهرستگان نسخه­ های­ خطی ایران (فنخا). ج7. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
  • دهخدا، علی اکبر.(1377). لغت­نامه. جلد 3 و 5. چ2. تهران:  دانشگاه تهران.
  • رادفر، ابوالقاسم.(1386). تذکره ­های عرفانی. جیرفت:  دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت.
  • ربیعیان،محمدرضا.(1380). «تذکره­ نویسی­ فارسی ­درشبه ­قاره». دانشنامه ادب فارسی در شبه­ قاره به سرپرستی حسن انوشه. ج4. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. صص 746-747.
  • زرین کوب، عبدالحسین.(1389). دنبالۀ جستجو در تصوف ایران. چ هشتم. تهران:  امیرکبیر.
  • زهرا میرزا، فائزه.(1388). «سهم تذکره ­نویسان سند در ترویج زبان و­ ادب فارسی». فصلنامۀ مطالعات شبه قاره. سال1. شماره1. زمستان 1388. صص 135-158.
  • سامانی، سیدمحمود؛ منتظرالقائم، اصغر.(1390). «دانش نسب­شناسی با تکیه بر نقش شیعیان امامی». فصلنامه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. سال 1. شماره 3. تابستان 1390. صص 37-66.
  • صافی، قاسم.(1387). بهار ادب(تاریخ مختصر زبان و ادبیات فارسی در شبه­قارۀ هند و پاکستان). چ2. تهران:  دانشگاه تهران.
  • عنایت خان، میرزا محمد طاهر آشنا.(1388). ملخّص شاهجهان نامه. مقدمه و تصحیح و تحشیه دکتر جمیل الرّحمن. دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران.
  • فتوحی رودمعجنی، محمود.(1387). نظریه تاریخ ادبیات. تهران:  سخن.
  • قمر مهدی، سیدمحمد.(1389). «حمید قلندر». دانشنامۀ جهان اسلام. ج 14. تهران: بنیاد دایرۀ المعارف اسلامی. صص 231-232.
  • کارگر، محمدرضا؛ ساریخانی، مجید.(1390). کتاب ­آرایی در تمدن اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت با همکاری موزه ملی ایران.
  • کنبو، محمدصالح.(1967). عمل­صالح (شاهجهان­ نامه). ج اول. ترتیب و تحشیه غلام یزدانی. تصحیح وحید قریشی. لاهور: مجلس ترقی ادب.
  • لعلی بدخشی، میرزا لعل بیگ.(1376). ثمرات­القدس من شجرات­الانس. مقدمه تصحیح و تعلیقات سید کمال حاج سید جوادی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • ماه عالم، محمدبن جلال.(بی­تا). تذکرة الابرار. نسخۀ خطی. شماره 21935. مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی.
  • _____.(بی­تا). تذکرة الابرار. نسخۀ خطی- عکسی. شماره 1114- 1115. قم: پژوهشکده باقرالعلوم (ع).
  • مایل هروی، نجیب.(1402). نقد و تصحیح متون. هرات: بنیاد فرهنگی مایل هروی.
  • مجرد، مجتبی.(1399). سنت تصحیح متون در ایران پس از اسلام. چ دوم. تهران: هرمس.
  • محدث دهلوی، عبدالحق.(1383). اخبارالاخیار فی اسرارالابرار. تصحیح و توضیح علیم اشرف خان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

  • تاریخ دریافت 06 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 02 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404