پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

شناخت تحلیلی و معرفی نسخۀ خطی منظومه نحوی سید علینقی حسینی دشتی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
چکیده
منظومه نحوی سید علینقی حسینی دشتی، اثری فاخر و منتشرنشده از قرن سیزدهم هجری قمری، یکی از برجسته‌ترین آثار علمی در حوزه قواعد صرف و نحو زبان عربی است که به نظمی شاعرانه و بر وزن الفیه ابن مالک اندلسی سروده شده است. هدف اصلی این مقاله، معرفی این نسخه خطی و بررسی ساختار و محتوای آن و تأکید بر ضرورت تصحیح و انتشار آن است تا ضمن حفظ این میراث گرانبها، زمینه بهره‌مندی علمی و آموزشی از آن فراهم شود. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی است و بر مبنای مطالعه نسخه‌های موجود و تحلیل محتوای آن انجام گرفته است. مقاله ابتدا به معرفی مختصر زندگی، آثار و جایگاه علمی سید علینقی حسینی دشتی می‌پردازد؛ سپس ویژگی‌های سبکی و ساختاری منظومه را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد این اثر در قالب 736 بیت به‌صورت منظم و ساختاریافته در 47 باب نحوی گنجانده شده است. این اثر با بهره‌گیری از فصاحت زبانی: نایع ادبی مانند تشبیه و استعاره و ترکیب‌های بدیع نحوی، نمونه‌ای کم‌نظیر در سنت ادبیات منظوم علمی است. برخلاف دیگر منظومه‌های آموزشی مانند "الفیه ابن مالک" که بیشتر بر جنبه‌های نحوی و آموزشی تمرکز دارند، الفیه سید علینقی دشتی تنها یک منبع آموزشی نیست؛ بلکه الگویی الهام‌بخش برای ادبیات تعلیمی عربی به‌شمار می‌رود که توانسته مفاهیم نحوی را به‌همراه ارزش‌های اخلاقی و معنوی به شکلی بدیع به مخاطب منتقل کند. این منظومه، علاوه بر ارزش آموزشی، سندی برای مطالعه تاریخ علمی و فرهنگی منطقه دشتی استان بوشهر محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analytical understanding and introduction of the manuscript of the grammatical poem of Seyyed Alinaghi Hosseini Dashti

نویسندگان English

HOSSEIN MOHTADI 1
Azra Sadat Latifi Hosseini 2
1 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Persian Gulf University
2 PhD student in Arabic Language and Literature, Persian Gulf University, Bushehr, Iran
چکیده English

The Syntactic System of Sayyid Alinaghi Hosseini Dashti, a magnificent and unpublished work from the 13th century AH, is one of the most prominent scientific works in the field of the rules of Arabic grammar, composed in a poetic order and in the meter of Al-Fiyah of Ibn Malik Al-Andalus. The present research is descriptive-analytical and is based on the study of existing manuscripts and the analysis of its content. The article first briefly introduces the life, works, and scientific position of Sayyid Alinaghi Hosseini Dashti; then it examines the stylistic and structural features of the system. The research findings show that this work is included in 47 syntactic chapters in a systematic and structured manner in the form of 736 verses. This work, utilizing linguistic eloquence: literary devices such as simile and metaphor, and novel syntactic combinations, is a unique example in the tradition of scientific verse literature. Unlike other educational poetry collections such as "Al-Fiyah Ibn Malik" that focus more on syntactic and educational aspects, Al-Fiyah of Sayyid Alinaghi Dashti is not only an educational source; it is also an inspiring model for Arabic educational literature that has been able to convey syntactic concepts along with moral and spiritual values ​​to the audience in a novel way. In addition to its educational value, this poetry collection is considered a document for studying the scientific and cultural history of the Dashti region of Bushehr province.

کلیدواژه‌ها English

Manuscript
Scientific and cultural studies
Al-Fiyah
Syntactic Poem
Seyyed Alinaghi Hosseini Dashti

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن کریم

    • بهرسی، سید غلامحسین ( 1392)، شناخت نامه سید علینقی حسینی دشتی میانخره‌ای، چاپ‌اول، تهران، رسانش نوین.
    • جعفری، سید محمدرضا (13989، چلچراغ، چاپ‌اول، بوشهر، زمزمه‌های روشن.
    • حسینی دشتی، سید مصطفی (1392)، برگرفته از مجموعه مقالات منتشر شده در کتاب شناخت‌نامه سیدعلینقی حسینی دشتی میان‌خره‌ای، چاپ‌اول، تهران، رسانش نوین.
    • حمیدی، سید جعفر (1380)، فرهنگنامه بوشهر،تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • دشتی ، سید علینقی، منظومه نحویه سید علینقی ( نسخه اصلی)، قم، کتابخانه شخصی سید علی‌اصفر لطیفی، بی‌تا.
    • صفایی بوشهری، غلامعلی (1399)، اعلام العلماء دانشنامه روحانیت استان بوشهر، چاپ‌اول، قم، بوستان کتاب.
    • غلامی، خلیل (1392)، برگرفته از مجموعه مقالات منتشر شده در کتاب شناخت‌نامه سیدعلینقی حسینی دشتی میان‌خره‌ای، چاپ‌اول، تهران، رسانش نوین.
    • مزارعی روحانی، ملاعباس (1393ق)، نسخه بدون اعراب منظومه نحویه سید علینقی، قم، کتابخانه شخصی سید علی‌اصفر لطیفی.
    • ----------------، نسخه اعراب‌گذاری شده، قم، کتابخانه شخصی سید علی‌نقی شریعت‌زاده، بی‌تا.
    • نبوی، سید محمد حسن (1392)، برگرفته از مجموعه مقالات منتشر شده در کتاب شناخت‌نامه سیدعلینقی حسینی دشتی میان‌خره‌ای، چاپ‌اول، تهران، رسانش نوین.
    • هاشمی، احمد ( 1388)، جواهرالبلاغة، ترجمه: حسن عرفان، چاپ دهم، قم، نشر بلاغت.
    • هاشمی‌زاده، سید محمد‌رضا ( 1392)، برگرفته از مجموعه مقالات منتشر شده در کتاب شناخت‌نامه سیدعلینقی حسینی دشتی میان‌خره‌ای، چاپ‌اول، تهران، رسانش نوین.

  • تاریخ دریافت 12 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 15 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 03 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404