پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

اعتبار یگانه نسخه چاپی کامل حقائق التفسیر از روی نسخه خطی فاتح مبتنی بر نسخه‌های خطی: بررسی انتقادی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران .
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران .
3 دانشجوی دکترای گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران .
چکیده
چکیده
مقاله حاضر درصدد بررسی اعتبار یگانه نسخه چاپی کامل از کتاب حقایق التفسیر و میزان تطابق آن با نسخه‌های خطی است. این کتاب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نوشته‌های تفسیری با رویکرد صوفیانه و باطنی، ازجهت همین رویکرد وهمچنین شخصیت مهم وبزرگ نویسنده آن عبدالرحمن سلمی همواره موردتوجه ویژه دانشمندان بوده است. اشتمال این کتاب برحدود 360 روایت از جعفربن محمد توجه به این کتاب را دوچندان کرده است. امروزه تنها یک نسخه چاپی از این کتاب موجود است که مبنای بسیاری از تحقیقات در مورد محتوای آن قرارگرفته است. این نسخه توسط سید عمران در سال 1421 ق به چاپ رسیده است. این نسخه با نسخه خطی مورداستفاده سیدعمران و همچنین سایر نسخ خطی مقابله شده است. یافته‌های حاصل از این مقابله که با روش توصیفی،تحلیلی و با رویکرد منتقدانه به دست آمده، نشان می‌دهد که این یگانه نسخه چاپی حقایق به‌هیچ‌روی قابل‌اعتماد نبوده و محققان را از مراجعه به نسخ خطی اصیل کتاب بی‌نیاز نمی‌کند. اشکالات واردبر نسخه خطی همچون افتادگی‌های بزرگ ومتعدد، اشکالات ادبی و حرکت‌گذاری در استنساخ و اشکالات وارد بر بدخوانی‌های محقق ازنسخه خطی که موجب ازقلم افتادن متن کتاب شده و همچنین بی‌دقتی در استخراج محتوای نسخه خطی ازجمله چنین اشکالاتی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Authenticity of the Single Complete Printed Version of the Haqiq al-Tafseer from the Fatih Manuscript Based on Manuscripts: A Critical Review

نویسندگان English

mozhgan sarshar 1
mahdi mehrizi 2
masome rafiei 3
1 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 PhD student, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The present article seeks to examine the credibility of the sole printed edition of the book "Haqqaiq al-Tafsir" and its correspondence with manuscript versions. This book, regarded as one of the most significant interpretative writings with a Sufi and esoteric approach, has always attracted special attention from scholars due to this perspective and the important and great personality of its author, Abdul Rahman Solami. The inclusion of approximately 360 narrations from Ja'far ibn Muhammad has further heightened interest in this book. Today, there is only one printed version of this book available, which serves as the basis for many studies regarding its content. This edition was published by Sayyid Imran in the year 1421 AH. This version has been compared with the manuscript used by Sayyid Imran as well as other manuscripts. The findings from this comparison, obtained through a descriptive, analytical method and with a critical approach, indicate that this sole printed edition of "Haqqaiq" is by no means reliable and does not exempt researchers from referring to the original manuscripts of the book. The issues identified in the manuscript, such as numerous significant omissions, literary errors, and inaccuracies in transcription, as well as mistakes made by the researcher in reading the manuscript that led to the omission of the text, along with carelessness in extracting content from the manuscript, are among such issues.

کلیدواژه‌ها English

al-Tafseer facts
Salmi
Seyyed Imran
manuscripts

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • ابن تیمیه، أحمد، مجموع الفتاوى، (1425 هـ)، المدینة المنورة – السعودیة: مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف.
  • اصبهانى، ابو نعیم احمد بن عبدالله، حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء، چاپ اول، قاهره: دار ام القراء للطباعة و النشر.
  • ثبوت، اکبر، نگاهی به حقائق­التفسیر و زیادات حقائق­ التفسیر و بررسی پاره ای از آرای محققان در این باب، آیینه میراث، 1385، شماره 32.
  • خطیب بغدادی، ابو بکر أحمد بن علی، (1425)، تاریخ بغداد (أو مدینة السلام)، الطبعة الثانیة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ذهبی، شمس الدین ابو عبدالله محمد بن أحمد بن عثمان (ت 748 هـ)، (1424 هـ)، تاریخ الإسلام و و فیات المشاهیر والأعلام، الأولى، بیروت: دارالغرب الإسلامی.
  • ــــــــــــ، (1382 هـ)، میزان الاعتدال فی نقدالرجال، تحقیق: علی محمد البجاوی [ت 1399 هـ]، الأولى، بیروت: دارالمعرفة للطباعة والنشر.
  • ــــــــــــ، (1419 هـ)، تذکرة الحفاظ، الأولى، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ــــــــــــ، (1405 هـ)، سیر أعلام النبلاء، مؤسسة الرسالة.
  • زیعور، علی، (1979 م)، التفسیر الصوفی للقرآن عند الصادق، دارالاندلس.
  • سلمى، ابو عبدالرحمن محمد بن الحسین، (1369)، مجموعة آثار السلمى، چاپ اول، تهران: مرکز نشر دانشگاهى.
  • ــــــــــــ، (۱۹۹۵ م)، زیادات حقائق التفسیر، بیروت: دارالمشرق.
  • ــــــــــــ، (۱۴۲۱، ه.ق)، حقائق­التفسیر، سیدعمران، بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ــــــــــــ، (1414 ق)، تسعة کتب فى اصول التصوف و الزهد، چاپ اول، الناشر للطباعه و النشر و التوزیع و الاعلان.
  • ــــــــــــ، (1427 ه‍)، سؤالات السلمی للدار قطنی، خالد بن عبدالرحمن الجریسی. الریاض.
  • ــــــــــــ، (1091)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، کتابخانه بشیر آقا، ترکیه، شماره 36.
  • ــــــــــــ، (قرن 6)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، کتابخانه چستربیتی، ایرلند.
  • ــــــــــــ، (672)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، شماره 308 حکمت.
  • ــــــــــــ، (632)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، کتابخانه علی پاشا، ترکیه، شماره 99.
  • ــــــــــــ، (قرن 6)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه آستان قدس رضوی.
  • ــــــــــــ، (600)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه فاتح، ترکیه، شماره 261.
  • ــــــــــــ، (671)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه جارالله، کتابخانه ملت، ترکیه، شماره 97.
  • ــــــــــــ، (بی­تا)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه فاتح، ترکیه، شماره 260.
  • ــــــــــــ، (672)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه فاتح، ترکیه، شماره 262.
  • ــــــــــــ، (739)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه کوپرلی، ترکیه، شماره 92.
  • ــــــــــــ، (681)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه ولی­الدین، ترکیه، شماره 148.
  • ــــــــــــ، (791)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه دانشگاه تهران، شماره 9271.
  • ــــــــــــ، (814)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه اسعد افندی، ترکیه به شماره 162.
  • ــــــــــــ، (632)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه شهید علی پاشا، ترکیه، شماره 270.
  • ــــــــــــ، (1077)، نسخه خطی حقائق التفسیر، نسخه کتابخانه کوپرلی، ترکیه، شماره 91.
  • ــــــــــــ، (761)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، نسخه کتابخانه نورعثمانیه، ترکیه، شماره 288.
  • ــــــــــــ، (772)، نسخه خطی حقائق­التفسیر، ینی جامع، کتابخانه سلیمانیه، ترکیه، شماره 43.
  • صیرفینی، تقی­الدین ابوإسحاق إبراهیم بن محمد، (1414 هـ)، المنتخب من کتاب «السیاق لتاریخ نیسابور، لعبد الغافر الفارسی»، بیروت: دارالفکر.
  • نبها، خضر محمد، (1428 ق)، تفسیر الامام جعفر الصادق (ع)، بیروت: دارالهادی.

  • تاریخ دریافت 07 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 22 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404