پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

مقایسه تطبیقی تاریخ حیدری اثر حسینی رازی با تاریخ الفی تتوی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران پس از اسلام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران. ایران
2 عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران. ایران
چکیده
تاریخ حیدری، از متون تاریخی دوره صفوی است که توسط میرحیدر بن علی بن محمود حسینی رازی، یکی از مؤلفان و مورخان نیمه اوّل سده یازدهم هجری، به رشته تحریر درآمده است. کتاب مجمع التواریخ یا زبدة التواریخ یا تاریخ حیدری، تاریخی عمومی و تألیفی نامنظم است از تاریخ ایران و سلاجقه آسیای صغیر و خانان قریم (کریم) و عثمانیان و شاهان مسلمان هند. این اثر شامل پنج باب است. این پنج باب جلد اول را تشکیل می‌دهند که در مورد پیامبران، خلفا و پادشاهان است و بایستی جلد دوم در مورد حکیمان و دانشمندان و سرایندگان، باشد. منابع مورد استفاده تاریخ حیدری که خود نیز در مقدمه به آن اشاره کرده، بسیار زیاد است؛ یکی ازاین منابع، تاریخ الفی تتوی است.
در این پژوهش تلاش می‌شود ضمن معرفی نویسنده و نسخه تاریخ حیدری ، با استفاده از روش تطبیقی – تحلیلی، به بررسی تاریخ‌نگاری و مقایسه دو اثر تاریخ حیدری و تاریخ الفی تتوی پرداخته و تفاوت‌های احتمالی و کاستی‌های دو اثر مشخص شود. دستاورد حاصل از این پژوهش مبین این نکته است که مؤلف تاریخ حیدری بخش عمدة کتاب خود را از تاریخ الفی برداشت کرده است. صرفأ مهم‌ترین دلیل تفاوت این دو اثر را باید در اهداف تاریخ‌‌نگارانه این دو مؤلف جستجو کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A comparative Comparison of Heydari's History by Hosseini Razi with Tatavi's Alfi History

نویسندگان English

Seyedhossein Hosseiniseddiq 1
Elham Malekzadeh 2
1 PhD Candidate in History of Iran at Institute for Humanities and Cultural Studies. Tehran. IRAN
2 Associated Professor in Department of History, Institute for Humanities and Cultural Studies. Tehran. IRAN
چکیده English

Heydari's history is one of the historical texts of the Safavid era, which was written by Mir Heydar -ibn Ali -ibn Mahmoud Hosseini Razi, one of the authors and historians of the first half of the 11th century AH. The manuscript Majma al-Tawarikh or Zubda al-Tawarikh or Heydari's history is a general and irregularly authored history of the history of Iran and the Seljuk’s of Minor Asia, the Khans of Karim, the Ottomans, and the Muslim kings of India. This work includes five chapters. These five chapters make up the first volume, which is related to prophets, caliphs, and kings, and the second volume should be on "sages, scholars, and poets." The sources used by Heydari's history, which he also mentioned in the introduction, are many; One of these sources is the history of Alfi belong to Qazi Ahmad Tatawi.
In this research, while introducing the author and the manuscript of Heydari's history, using the comparative-analytical method, it is attempted to examine the historiography and compare the two works of Heydari's history and Tatawi's Alfi history, and identify the possible differences and shortcomings of the two works. The result of this research shows that the author of Heydari's history has taken the major part of his book from Alfi history. The most important reason for the difference between these two works should be found in the historiographic goals of these two authors.

کلیدواژه‌ها English

"Heydari's history"
"Hosseini Razi"
"Alfi&‌rsquo
s history"
"Qazi Ahmad Tatawi"
"historiography"

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • ابن اثیر الجزری، عزالدین ابوالحسن علی بن احمد بن ابی الکرام، (1385 ق/ 1965 م)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارالصادر، 1385ق./1965م.
  • _______________، تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران، ترجمه عباس خلیلی و ابوالقاسم حالت، موسسه مطبوعات علمی، 1371.
  • اسکندر بیک منشی، عالم آرای عباسی، تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب، 1377.
  • افشار، ایرج، عالم‌ آرای‌ شاه‌طهماسب‌، تهران‌: دنیای کتاب‌، 1370.
  • انوشه، حسن، فرهنگنامه ادبی ایران، دانشنامۀ ادب فارسی گزیدۀ اصطلاحات، مضامین و موضوعات ادب فارسی. چاپ دوّم، تهران: فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1381.
  • بارتولد، و.و، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، تهران:‌آگاه، 1366.
  • تتوی، احمد، قزوینی، آصف خان، تاریخ الفی، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1382.
  • حسینى‌ استرآبادی‌، حسن‌، از شیخ‌ صفى‌ تا شاه‌ صفى‌، تاریخ‌ سلطانى‌، به‌ کوشش‌ احسان‌ اشراقى‌، تهران‌: علمی، 1364.
  • دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
  • راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعى ایران‏، چاپ دوم، انتشارات نگاه، 1382.
  • روملو، حسن‌، احسن‌ التواریخ‌، به‌ کوشش‌ عبدالحسین‌ نوایى‌، تهران‌: بابک، 1357.
  • شیروانی، زین العابدین، بستان السیاحه، تهران: سنایی، بی تا.
  • صفا،‌ ذبیح الله، ‌تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوس، 1378.
  • طبری، محمد علی، زبدۀ الآثار، تهران: امیر کبیر، 1372.
  • عبدی‌ بیک‌ شیرازی‌، خواجه زین‌العابدین علی، تکمله الاخبار، مقدّمه، تصحیح و تعلیقات عبدالحسین نوایی، تهران: نشر نی، 1369.
  • فتوحی، محمود، سبک شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها، چاپ اوّل، تهران: سخن، 1391.
  • گلچین معانی ، احمد، تاریخ تذکره های فارسی، چاپ دوم، تهران: کتابخانه سنایی، 1363.
  • نوایی، عبدالحسین، اسناد و مکاتبات تاریخی از تیمور شاه تا شاه اسماعیل، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1370.

  • تاریخ دریافت 12 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404