پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرّفی نسخۀ خطی مناظرۀ لیل و نهار اثر معدانی اصفهانی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی. تهران. ایران
چکیده
مناظرۀ «اللیل و النهار» نوشتۀ علی بن فتح الله معدانی اصفهانی است که به صورت مناظره‌ای منثور در قرن نهم هجری نگاشته شده است. معدانی از نویسندگان و کاتبان قرن نهم هجری در اصفهان است. کتاب «مناظره اللیل و النهار» یکی از مهم‌ترین آثار در زمینۀ مناظره‌های منثور است. از این رو نگارنده به دلیل اهمیت موضوع و راهگشا بودن آن در سیر تحول مناظره نویسی منثور به معرفی نسخه پرداخت. تنها نسخۀ خطی این اثر ارزشمند در موزۀ کتابخانۀ دانشگاه استانبول در ترکیه نگهداری می‌شود. گردآوری اطلاعات در این مقاله به روش کتابخانه‌ای و نگارش آن به شیوۀ توصیفی تحلیلی انجام گرفته است. پژوهش حاضر این مناظره را در سه سطح فکری، ادبی و زبانی مورد بررسی قرار داد. از میان نتایج به دست آمده، چند ویژگی شایان یادآوری است: کاربرد نثر مسجع- توجه گسترده به کاربرد اشعار فارسی و آیات و احادیث- استفادۀ گسترده از آرایه‌های تشبیه، استعاره و کنایه- جابه‌جایی عناصر جمله و جمله‌های توصیفی به صورت مکرر- همچنین سجع، تکرار و جناس، جملات و ترکیب‌های عربی پرتکرار، از ویژگی‌های برجستۀ سبکی اثر است. اگرچه معدانی اصفهانی مناظرۀ لیل و نهار را مطابق با سبک نثر عصر تیموری به نثر مسجع نگاشته است اما در رفتار زبانی مولف، نوآوری‌هایی وجود دارد که سبک فردی او را شاخص می‌سازد. با این حال، از حیث موضوع مناظره و نتیجۀ اخلاقی آن نوآوری قابل توجهی نسبت به سایر مناظره‌ها ندارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introduction of the manuscript of the debate of Laile and Nahar by Madani Esfahani

نویسنده English

Ziba Esmaeili
Assistant Professor. Department of Persian Language and Literature. Faculty of Humanities. Shahid Rajaee Teacher Training University. Tehran. Iran.
چکیده English

The debate "Al-Lail and Nahar" is written by Ali bin Fathullah Madani Isfahani, which was writtenin the 9th century. Madani is one of the 9th century writers in Isfahan. The "Al-Lail and Nahar Debate" is one of the most important works in the field of prose debates. Therefore, the author introduced the version due to the importance of the topic and its pioneering in the evolution of prose debate writing. The only manuscript of this work is kept in Istanbul University Library Museum in Turkey. The collection of information in this article was done in a library method and it was written in a descriptive and analytical way. The current research examined this debate on three intellectual, literary and linguistic levels. Among the results obtained, some features are worth mentioning: the use of Masja's prose- extensive attention to the use of Persian poems, verses and hadiths - extensive use of arrays of similes, metaphors and irony - frequent replacement of sentence elements and descriptive sentences - as well as saj' Repetition and puns, frequent Arabic sentences and combinations are prominent stylistic features of the work. Although Madani Esfahani wrote the debate of Lail and Nahar in accordance with the prose style of the Timurid era, but there are innovations in the author's linguistic behavior that make his individual style an indicator. However, in terms of the topic of the debate and its moral result, it does not have significant innovation compared to other debates.

کلیدواژه‌ها English

Debate
Madani Esfahani
Lail and Nahar
style of the Timuri period
manuscript

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • اسکولز، رابرت، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه طاهری، فرزانه، تهران: مرکز، 1383.
  • بیانی، مهدی، احوال و آثار خوشنویسان، تهران: دانشگاه تهران، 1346.
  • پورجوادی، نصرالله، زبان حال در عرفان، تهران: هرمس، 1385.
  • پورنامداریان، تقی، در سایه آفتاب (شعر فارسی و ساخت شکنی در شعر مولوی)، تهران: سخن، 1380.
  • خانلری، پرویز، تاریخ زبان فارسی، چاپ هفتم، تهران: فرهنگ نشر نو، 1382.
  • خطیبی، حسین، فن نثر در ادب فارسی، تهران: زوّار، 1375.
  • سعدی شیرازی، مصلح‌الدین،گلستان، تصحیح و توضیح یوسفی، غلامحسین، چاپ ششم، تهران: خوارزمی، 1381.
  • شمیسا، سیروس، سبک‌شناسی نثر، چاپ دوازدهم، تهران: میترا، 1387.
  • غلامرضایی، محمد، سبک‌شناسی نثر پارسی از قرن چهارم تا قرن سیزدهم، چاپ دوم، تهران: سمت، 1398.
  • فتوحی، محمود، سبک‌شناسی؛ نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها، تهران: سخن، 1391.
  • معدانی اصفهانی، علی بن فتح الله (نسخۀ خطی)، مناظرۀ لیل و نهار، استانبول: کتابخانۀ دانشگاه استانبول در ترکیه، شمارۀ 524.
  • مهدوی، مصلح الدین، اعلام اصفهان، تحقیق و تصحیح نصراللهی، غلامرضا، اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، 1386.
  • هاشم پور سبحانی، توفیق؛ آق سو، حسام الدین، فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانۀ دانشگاه استانبول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1374.
  • همایی، جلال الدین، تاریخ اصفهان (مجلد هنر و هنرمندان)، به کوشش ماهدخت بانو همایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1375.
  • اذکایی، پرویز، «منشأ مناظره‌های ادبی (ایران باستان و میانرودان)»، پژوهش‌های ادب عرفانی، سال1، شماره 1، ص 10-1، اصفهان، 1386.
  • پورجوادی، نصرالله، «مناظرۀ شطرنج و نرد (تصنیف حسام صراف خوارزمی)»، نامۀ فرهنگستان، دوره 6، شماره 4، ص 29-16، تهران، 1383.
  • شریف نسب، مریم، «ارتباط کلامی در شعر کهن پارسی (سوال و جواب، مکالمه، مناظره و دیالکتیک)»، کهن نامۀ ادب پارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال 2، شماره 2، ص 88-71، تهران، 1390.
  • کیانمهر، سمیه، اسداللهی، خدابخش، نواختی مقدم، امین، « بررسی مولفه‌های عملیات روانی بر اساس نشانه‌شناسی تقابل‌های دوگانه در مناظرۀ جدال سعدی با مدعی»، نثرپژوهی ادب فارسی، سال 23، شماره 47، ص189-171، کرمان، 1399.
  • محمدی بدر، نرگس، مهدی‌زاده، هاشم ، «تأملی در تحول مناظره از درخت آسوریک تا اشعار نیمایی»، فنون ادبی، سال 8، شماره 2، ص 190-179، اصفهان، 1395.

  • تاریخ دریافت 04 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 09 دی 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1403