پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

نقد و بررسی تصحیح «بستان السیاحه»

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور تهران، ایران
چکیده
کتاب بستان السیاحه یکی از مهمترین و آموزنده‌ترین سفرنامه‌هایی است که در دورۀ قاجار نوشته شده است. این کتاب که نوشتۀ زین العابدین بن اسکندر شیروانی است، با توجه به این که گسترۀ زمانی و مکانی سیاحتِ مؤلف بستان السیاحه بسیار گسترده بوده است، یعنی در عرض 37 سال، بخش اعظم قارۀ آسیا تا خاور دور و جزایر پایین خط استوا، بخشی از اروپا و قسمتی از آفریقای شمالی را گشته و با اقوام و صاحبان مذاهب و نحله‌های مختلف دیدار داشته است و ماحصل همۀ آنها را در کتاب بستان السیاحه گردآوری کرده است و زوایای تاریک تاریخ را که در پستوهای نمور سیاست‌های روز پنهان بودند، روشن می‌کند، کتاب علاوه بر فواید عامی که در متون دیگر نیز قابل دسترسی است، فواید خاص و شاذی هم دارد که شاید تنها در این کتاب بتوان آنها را یافت. این کتاب برای اولین بار، حدود 130 سال پیش یعنی در سال 1315 ه.ق. به صورت چاپ سنگی منتشر شد و بعد از آن نیز چندین بار به شکل سنگی و افست چاپ شد. این کتاب ارزشمند در سال‌های اخیر به همت خانم منیژه محمودی تصحیح و در 3 جلد چاپ شده است. از آنجایی که اولاً تاکنون تلاش شایسته‌ای در معرفی و شناساندن این کتابِ دایره المعارف‌گون صورت نگرفته و ثانیاً تصحیح خانم محمودی در کنار همۀ مزایا و محاسن‌اش، کاستی‌ها و معایبی نیز دارد، لذا قصد داریم که در این جستار به معرفی و نقد این اثر مجهول‌القدر و ناشناخته بپردازیم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Criticism of the correction of "Bostan al-Sayaha"

نویسنده English

Abdollah Valipour
Associate Professor of Persian language and literature. Department of Persian language and literature. Faculty of literature. Payame noor university. Tehran. Tehran. IRAN.
چکیده English

Bostan al-Sayah is one of the most important and informative travelogues written in the Qajar period. This book is written by Mirza Zain al-Abidin bin Iskander Shirvani. Due to the fact that the travel time and space of the author of Bostan al-Sayah was very wide, that is, within 37 years, he visited most of the continent of Asia to the Far East and the islands below the equator, part of Europe and part of North Africa, and with He has met the peoples and the owners of different religions and traditions and collected the results of all of them in the book Bostan al-Sayah - it sheds light on the dark corners of history that were hidden in the pasts of today's politics and has a great literary and content value. It is high and low, however, it has not been recognized as it deserves. In addition to the general benefits that can be found in other books, the book also has special and unique benefits that can only be found in this book. This work was published for the first time about 130 years ago, in 1315 A.H. It was printed in lithography and later several times in lithography and offset printing. Bostan al-Sayah has been revised and published in 3 volumes by the efforts of Manijeh Mahmoudi in recent years. Since, first of all, no proper effort has been made in introducing and popularizing this encyclopedic book, and secondly, Mahmoudi's correction, along with all its advantages and merits, also has shortcomings and disadvantages, so this essay follows it. is to introduce this work in a descriptive-analytical way, and to put the correction of the text in the process of criticism. The results of the research show that the problems of correction can be divided into two main parts; The first case is related to the interference of unscientific and inconsistent corrections in the versions, and the preference of incorrect versions over the preferred versions, and the second case is also related to technical issues of Sentence typesetting and typing and gross mistakes in the use of Sajavandi signs and the like.

کلیدواژه‌ها English

Travel book. Bostan al-Sayah
Shirvani
proofreading
introduction and criticism

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن مجید.
  • الحسینی، فضل الله. سفرنامۀ هند، کشمیر و برمه (گزارش سفر نویسنده به هند و برمه طی سالهای 1290 – 1294 ق). به کوشش فرشته کوشکی. پیام بهارستان. سال 4. شماره 13. صص 781 – 709. (1390).
  • بهار، محمدتقی. سبک­شناسی(ج3). تهران: مجید. (1376).
  • بهزادی، بهزاد. فرهنگ آذربایجانی – فارسی. تهران: دنیا. (1369).
  • پناهیان، محمود. فرهنگ جغرافیایی ملی ترکان ایران­زمین(ج2). بی جا.: بی نا. (1351).
  • تابنده، نورعلی. نگاهی به کتاب بستان السیاحه. بخارا شمارۀ 82. شهریور (1390). صص 660 -654.
  • دهخدا، علی اکبر. لغتنامه. زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران. (1377).
  • سجادی، سید صادق. فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. چاپ هفتم. تهران: طهوری. (1383).
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا. شاعری در هجوم منتقدان (نقد ادبی در سبک هندی، پیرامون شعر حزین لاهیجی). چاپ سوم. تهران: آگه. (1390).
  • شیروانی، زین العابدین بن اسکندر. حدائق السیاحه. تصحیح هبه الله جذبی. تهران: دانشگاه تهران. (1348).
  • شیروانی، زین العابدین بن اسکندر. بستان السیاحه. تصحیح و مقدمۀ منیژه محمودی. تهران: حقیقت. (1395).
  • طوسی، محمد بن محمود بن احمد. عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات. به اهتمام منوچهر ستوده. چاپ دوم. تهران: علمی و فرهنگی.(1382).
  • مایل هروی، نجیب. تاریخ نسخه­پردازی و تصحیح انتقادی نسخه­های خطی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (1380).
  • منفرد، افسانه، (1388). «بستان السیاحه». دانشنامه جهان اسلام، جلد 3، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، صص389-387.
  • ناظم الاطبا، علی اکبر نفیسی. فرهنگ نفیسی. تهران: کتابفروشی خیام. (2535).
  • ­ولی­پور، عبداله و همتی، رقیه. «بررسی ویژگی­های سبکی سفرنامۀ بستان السیاحه». نثرپژوهی ادب فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان. سال 21، شمارۀ 44. پاییز و زمستان (1397). صص 225 – 203.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 16 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 22 آبان 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1403