پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی تذکره‌الشّعرای محمد عبدالغنی مئو فرّخ‌آبادی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه پیام نور. مشهد. خراسان رضوی. ایران
2 دانشیار گروه تاریخ. دانشگاه تهران. تهران. تهران. ایران.
چکیده
تذکره‌الشعرای مولانا محمد عبدالغنی فرخ‌آبادی (ف1916م) جزء تذکره‌های عمومیِ تحقیقیِ متأخّر در شبه قاره به حساب می‌آیدکه تا به حال ناشناخته و مورد بررسی قرار نگرفته‌است . این کتاب را می توان ذیل ارمغان آصفی دانست که در آن ذکر شاعرانی آمده که نمونه اشعار آنها در آن کتاب آورده شده است. این تذکره، شرح حال 1027 شاعر است که بصورت جدول و بر اساس تخلّص آنان به ترتیب الفبایی مرتّب شده‌‍‌ است. هدف ما دراین مقاله، نگاهی مختصر به زندگی نویسنده وبررسیِ محتوائی تذکره الشعرای اوست .اهمیّت این تذکره ازین جهت است که نویسنده، در عین ایجاز ، شرح حال شعرا را درحد یک جمله تا یک پاراگراف، براساسِ تخلّص‌،نام،سال وفات‌،وطن ،ملک و عهد طبقه بندی کرده است؛بر همین اساس، دادنِ اطلاعات مفیدی همچون: حَسب ونَسب شاعران ،ذکر ماده تاریخ مرگ اغلب آنان و ذکر سفرها از دیگر ویژگی‌های این تذکره ‌است که در سایر تذکره ها کمتر به آن توجه شده‌است . این تذکره را با تسامح می‌توان ،علیرغم کثرتِ نام شاعران، مختصر‌ترین کتابِ‌تذکره فارسی به صورت جدول دانست که صرفا بر اساسِ اطلاعات تاریخی ومستند فراهم آمده‌است. ‌
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introducing Muhammad Abdul Ghani Moura Farrokhabadi

نویسندگان English

Mortaza Charmegi omrani 1
Karim Najafi barzegar 2
1 Assistant Professor of the Department of Persian Language and Literature. Payam Noor university. Mashhad. Khorasan Razavi. Iran.
2 Associate Professor of History Department. University of Tehran. Tehran. Tehran. Iran.
چکیده English

The tazkira al-Shaarai of Maulana Mohammad Abdul Ghani Farrukhabadi (1916 AD) is considered to be one of the latest public research tazkira in the subcontinent, which has not been known and studied until now. This book can be considered under Armaghan Asefi, which mentions poets whose poems are included in that book. This tazkira is the biography of 1027 poets, which is arranged in alphabetical order based on their purity. Our goal in this article is to take a brief look at the author's life and examine the content of his poets' biography. The importance of this biography is that the author, while being brief, describes the biography of the poets in one sentence to one paragraph, based on purity, name, year of death, country, Malik and Ahed have been classified; on this basis, giving useful information such as: poets' names and lineage, mention of the date of death of most of them, and mention of travels are other features of this tazkira, which have received less attention in other tazkira. Despite the abundance of poets' names, this tazkira can be considered as the most concise book of Persian tazkira in the form of a table, which is based solely on historical and documented information.

کلیدواژه‌ها English

Al -Sharara
Mohammad Abdul Ghani Farrokhabadi
Armaghan Asefi
Subcontinent
The thirteenth century
  • آذر بیگدلی، لطفعلی بیگ (1337) آتشکده آذر ، با مقدمه و فهرست و تعلیقات‌سیدجعفر شهیدی، علمی، تهران. 
  • آرزو، سراج الدین علی خان (2006م) تذکره مجمع النفائس، به کوشش مهر نور محمد خان و زیب النسا علی خان، 3 جلد، اسلام آباد، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
  • آراسته منوچهر و حسنعلی فریدونی (1391) «نشر کتب‌چاپ‌سنگی فارسی در هند و پاکستان» نشریه الکترونیکی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، دوره 4، شماره پیاپی 14، بهار و تابستان صص: 1-35 .
  • اوحدی دقاقی بلیانی، تقی الدین محمد (1388) تذکره عرفات العاشقین و عرصات العارفین، به تصحیح محسن ناجی نصرآبادی ، 7 جلد ، چاپ اول،  تهران، اساطیر .
  • برزگر (1380 ) «غنی مو فرخ آبادی»، دانشنامه ادب فارسی (ادب فارسی در شبه‌قاره ) به سرپرستی حسن انوشه، ج4، بخش سوم، تهران ، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص:1902. 
  • ج.و.شاو (1386) «چاپ و چاپخانه» (در هند دوره اسلامی )، دانشنامه جهان اسلام ، مترجم ابراهیم موسی پور، چاپ اول ، جلد 11، تهران ، بنیاد  دائره المعارف اسلامی، صص:627-630.
  • خیامپور، عبدالرسول (1340) فرهنگ سخنوران ،چاپ اول ،تبریز، شرکت سهامی چاپ کتاب آذربایجان. 
  • دهخدا، علی اکبر(1377) لغت نامه ،چاپ دوم از دوره جدید، تهران، دانشگاه تهران.
  • رازی، امین احمد (1378) تذکره هفت اقلیم، به تصحیح سیدمحمدرضا طاهری (حسرت )، چاپ اول، 3 جلد، انتشارات صدا و سیما، تهران .
  • راشدی، آفتاب رای لکهنوی، (1976م) تذکره ریاض العارفین،  2 جلد، اسلام آباد، مرکز تحقیقات ایران و پاکستان.
  • راغب الاصفهانی (502ق)(بی‌تا) المفردات، تحقیق و ضبط محمد سیدگیلانی، بیروت، دارالمعرفه.
  • ربیعیان (1380) «تذکره‌نویسی در شبه‌قاره»، دانشنامه ادب فارسی در شبه‌قاره، به سرپرستی حسن انوشه، بخش یکم، ج4، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صص: 743-760. 
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا (1382) «روانشناسی اجتماعی شعر فارسی» (نگاهی به تخلص‌ها ) مجله بخارا، دوره 6 ،شماره 2،پی در پی 32،صص:46-66.
  • غروی، مهدی (1350) «کتاب‌های فارسی چاپ هند»، نشریه هنر و مردم، دوره 9 ، ش102 و 103 ، فروردین و اردیبهشت، صص: 26-36.
  • صادقی کتابدار (1327)   مجمع الخواص، ترجمه عبدالرسول خیامپور، چاپ اول، تبریز، چاپخانه اختر شمال.
  • صفا، ذبیح الله ( 1373) تاریخ ادبیات در ایران، 8 جلد، چاپ هفتم، تهران، فردوس .
  • عابدی،سید وزیر‌ الحسن و سید فیاض محمود (1380) تاریخ ادبیات فارسی در شبه قاره هند، مترجم:مریم ناطق شریف، چاپ اول، تهران، نشر رهنمون. 
  • عوفی، محمد (1335) لباب الالباب، به سعی و اهتمام ادوارد بروان و تعلیقات محمد قزوینی، به کوشش محمد  عباسی، کتابفروشی فخر رازی،  تهران.
  • عبدالغنی مور/مئو فرخ آبادی، محمد (1916م) (بی‌نام) تذکره‌الشعرا؟، به تصحیح عبدالحمید خان، به اهتمام محمد مقتدی خان شروانی،دهلی.(چاپ سنگی).
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1904م)  ارمغان آصفی، به تصحیح عبد الحمید خان، به اهتمام مجیدالدین احمد، مطبع قادری، آگره.(چاپ سنگی).
  • صبا، مولوی محمد مظفر حسین (1343) تذکره روز روشن، به تصحیح و تحشیه محمد حسین رکن زاده آدمیت، تهران ،کتابخانه رازی .
  • فتوحی رود‌معجنی، محمود (1387) نظریه تاریخ ادبیات، چاپ اول، تهران، سخن.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ(1386) «تذکره‌نویسی»، دانشنامه ‌زبان‌ و ادب‌ فارسی، به ‌سرپرستی ‌اسماعیل‌ سعادت، ج2، چاپ ‌اول، تهران ، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، صص: 302-304.  
  • قاسمی، شریف حسین (1372)«فهرست چاپخانه‌های شبه‌قاره هند»، مجله قند پارسی، ش6، رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران، دهلی نو، صص : 210-237.
  • گلچین معانی، احمد (1363) تاریخ تذکره‌های فارسی، 2جلد‌، چاپ دوم، تهران، سنایی.
  • ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1374) مکتب وقوع  در شعر فارسی ،چاپ اول، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
  • گوپاموی، محمد قدرت الله (1387) تذکره نتایج الافکار، به تصحیح یوسف بیگ باباپور، قم، مجمع ذخائر اسلامی.
  • مجدّدی، محمداقبال و شریف حسین قاسمی (1387) «تذکره‌نویسی فارسی در شبه‌قاره»، دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره،جلد دوم ،چاپ اول، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی . صص:  1108  -1113.
  • محجوب، محمد جعفر (1349)  «تاریخ تذکره‌های فارسی»راهنمای کتاب، سال سیزدهم، مرداد و مهر، شماره 5-7، صص:612-624. 
  • مدبری، محمود (1370) شرح احوال و اشعار شاعران بی دیوان، چاپ اول، تهران،  نشر پانوس.
  • مسعودی،عبدالله (1385)«‌تذکره‌نویسی»، دایره‌المعارف بزرگ فارسی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج14، چاپ اول، تهران ، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، صص:716-722.   
  • معروف، علی (1387) «پاسداران زبان  و ادب فارسی در شبه‌قاره هند»، سایت آفتاب تاریخ مشاهده 22/10/ 1387.
  • میر تقی الدین کاشی، محمد بن علی (1392) خلاصه الاشعار و زبده الافکار (شعرای گیلان ودارالمرز مازندران) به تصحیح وتحقیق ام البنین صادقی ، چاپ اول، تهران، انتشارات سفیر اردهال.
  • نصرآبادی،  محمد طاهر (1378) تذکره نصر آبادی ،مقدمه و تصحیح محسن ناجی نصر آبادی، چاپ اول،2 جلد، تهران، اساطیر .
  • نقوی، سید علیرضا (1347ش) تذکره‌نویسی فارسی در هند و پاکستان، چاپ اول، تهران، انتشارات علمی.
  • نقوی، شهریار (1347) «موسسات چاپ کتب فارسی در پاکستان»، نشریه هلال، ش 80، صص: 11-21.
  • نوروزی، جمشید و دیگران (1395) «صنعت چاپ در شبه‌قاره»، مطالعات تاریخ فرهنگی(پژوهش‌نامه انجمن  ایرانی تاریخ )، سال هشتم، ش 30، صص: 127-154.
  • نوشاهی، عارف (1391)کتابشناسی آثار فارسی چاپ شده در شبه‌قاره، 4جلد، جلد2، تهران، میراث مکتوب.
  • هاشمی‌سندیلوی ،شیخ احمد علی خان (1992م) تذکره مخزن الغرائب، به اهتمام دکتر محمد باقر، 5 جلد،  اسلام آباد ، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
  • هدایت، رضا قلی‌خان (1388) تذکره ریاض العارفین، مقدمه و تصحیح ابو‌القاسم رادفر و‌گیشا ‌اشیدری،چاپ دوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

  • تاریخ دریافت 31 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 02 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 20 بهمن 1401
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402