پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

معرفی زوایای دیگری از نسخه خطیِ «لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی» و بررسی مباحث مهم عرفان عملی در آن

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه ادیان و عرفان تطبیقی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.
2 مدرّس گروه ادیان و عرفان تطبیقی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.
3 استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.
چکیده
اشرف جهانگیر سمنانی(م: ۷۹۸ ه.ق)، ، یکی از عارفانِ ایرانی‌تبار طریقت چشتیه و از مشایخ متصوفه‌ی ساکن هند است. از مهم‌ترین آثار او، می‌توان «لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی» را نام برد. این اثر به شکل نسخه‌ی خطی و به منزله‌ی یکی از دایرة‌المعارف‌های جامع عرفانی و حاوی مباحث عرفان عملی و نظری به انضمام مسائل کلامی، ادبی و تاریخی است. نظام‌الدین غریب یمنی -مرید اشرف جهانگیر سمنانی-، این کتاب را به صورت مدوّن مکتوب نموده است. این پژوهش، با رویکرد توصیفی- تحلیلی به معرفی نسخه‌ی خطی لطایف اشرفی و بررسی عرفان عملی در این کتاب می‌پردازد. مباحث اساسی این پژوهش، پیرامون معرفی نسخه‌ی لطایف اشرفی و ویژگی‌های نگارشی نسخه و همچنین مباحث عرفان عملی از جمله تصوف، آداب خانقاهی و مستحسنات صوفیه تنظیم شده است. نتایج حاصل از معرفی و بررسی نسخه‌ی خطی -که تاکنون در ایران به چاپ نرسیده- آن است که آراء و اندیشه‌های عرفانی اشرف، محل تلاقی آرای طریقت کبرویه و به‌ویژه شیخ علاءالدوله‌ی سمنانی، طریقت چشتیه و آرای ابن عربی است. او به‌واسطه‌ی مصاحبت با میرسیدعلی همدانی و عبدالرزّاق کاشانی، به‌دنبال تلفیق و ترکیب یکی از طریقه‌های سنّت اوّل عرفانی (چشتیه) با آرای عرفانی سنّت دوّم در شبه‌قارّه است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Introduction of other angles of the manuscript "Lataif Ashrafi Fe Bayan Tawaif Sufi" and examining the important topics of practical mysticism in it

نویسندگان English

Ghodratollah Khayatian 1
elham rezvani moghadam 2
seyed hasan tabatabaee 3
1 Full Professor of Department of religions and comparative mysticism. Semnan University. semnan. IRAN.
2 university lecturer of Department of religions and comparative mysticism. Faculty of Humanities. Semnan University. Semnan Iran.
3 Assistant professor of Persian language and literature department. Faculty of Persian Literature and Foreign Languages. Semnan University. Semnan Iran.
چکیده English

Ashraf Jahangir Semnani (d. 798 A.H.), is one of the mystics of Iranian descent of the Chishtiyya sect and one of the Sufi sheikhs living in India. One of his most important works is "Lataif Ashrafi Fi Bayan Tawaif Sufi". This work is in the form of a manuscript and is one of the comprehensive mystical encyclopedias and contains practical and theoretical mysticism topics as well as theological, literary and historical issues. Nizamuddin Gharib Yemeni - disciple of Ashraf Jahangir Semnani - has written this book in a codified form. This research, with a descriptive-analytical approach, introduces the manuscript of Lataif Ashrafi and examines practical mysticism in this book. The basic topics of this research are based on the introduction of Lataif Ashrafi's version and the writing features of the version, as well as the topics of practical mysticism, including Sufism, monastic etiquette and Sufi recommendations. The results of the introduction and examination of the manuscript - which has not been published in Iran so far - is that Ashraf's mystical thoughts and opinions are the meeting point of the views of the Kabruyeh sect, especially Sheikh Alaa al-Dawlah Semnani, the Chishtiyeh sect, and Ibn Arabi's views. Through his interview with Mirsaid Ali Hamdani and Abd al-Razzaq Kashani, he seeks to combine and combine one of the methods of the first mystical tradition (Chishtiyyah) with the mystical opinions of the second tradition in the subcontinent.

کلیدواژه‌ها English

Ashraf Jahangir Semnani
Yemeni
version of Lataif Ashrafi Fi Bayan Tawaif Sufi
practical mysticism
Chishtiyyah

عدم تعارض منافع

نویسندگانی که نام‌هایشان ذکر شده است تأیید می‌کنند که هیچ وابستگی یا مشارکتی با هیچ سازمان یا نهادی که منافع مالی (مانند حق‌الزحمه؛ کمک‌های آموزشی؛ شرکت در سخنرانی‌ها؛ عضویت، استخدام، مشاوره، مالکیت سهام یا سایر منافع مالی؛ و شهادت کارشناسی یا ترتیبات مجوز اختراعات) یا منافع غیرمالی (مانند روابط شخصی یا حرفه‌ای، وابستگی‌ها، دانش یا باورها) در موضوع یا مواد مورد بحث در این دست‌نوشته ندارند.

Conflict of Interest 

The named authors confirm that they have no affiliations or involvement with any organization or entity with financial interests (such as fees; educational grants; participation in lectures; membership, employment, consulting, stock ownership, or other financial interests; expert testimony or patent licensing arrangements) or non-financial interests (such as personal or professional relationships, affiliations, knowledge, or beliefs) in the subject matter or materials discussed in this manuscript.

  • قرآن کریم، ترجمه‌ی محمدمهدی فولادوند، خط عثمان طه، تهران: پیام عدالت، 1398.
  • آشتیانی، سید جلال الدین، شرح مقدمه‌ی قیصری بر فصوص‌الحکم، تهران: امیرکبیر، 1370.
  • آریا، غلامعلی، طریقه‌ی چشتیه در هند و پاکستان، تهران: زوّار، 1365.
  • ابن‌عربی، محیی‌الدین، فتوحات مکیّه، ج ۱ و ۲، بیروت: دارالصادر، بی‌تا.
  • ارنست، کارل، «مکتوب شدن تعالیم شفاهی در طریقه‌ی چشتیه‌ی متقدّم»، ترجمه‌ی مسعود فریامنش، آینه‌ی پژوهش، سال بیست و پنجم، شماره‌ی چهارم، صص 5- 14، 1393.
  • اشرف، وحید، تصحیح نسخه‌ی لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی ملفوظات اشرف جهانگیر سمنانی (رساله‌ی دکتری)، بروده (هند)، دانشگاه ماهاراجه سیاجی رائو، 1965.
  • اشرف، وحید، لطایف اشرفی و مکتوبات اشرفی از حیث مآخذ تاریخ هند عهد وسطی، بروده گجرات (هند): مخدوم سیداشرف جهانگیر آکادمی، 2010.م.
  • جامی، عبدالرحمن،  نفحات الانس من حضرات القدس، تصحیح دکتر محمود عابدی، تهران: سخن، 1386.
  • جعفری جزی، مسعود و لیلا شوقی، «معدن‌المعانی، ملفوظات احمدبن یحیی منیری»،  نامه‌ی فرهنگستان (ویژه‌نامه‌ی شبه قارّه)، شماره‌ی سوّم، پیاپی 3، صص 283- 310، 1393.
  • جهادی، سیدامیر، (۱۳۹۴)، متن‌شناسی نسخه‌ی خطی لطایف اشرفی، مجله‌ی متن‌شناسی ادب فارسی، دوره‌ی جدید شماره‌ی سه، صص ۶۱-۸۴.
  • حکمت، علی‌اصغر، «منابع جدید پیرامون هر دو کتاب حیات خواجه حافظ»، مجله‌ی دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه شیراز، شماره‌ی ۷، صص ۳-۲۸، 1341.
  • خاتمی، محمدصادق؛ ساکت، سلمان، «نقش و اهمیّت راحت‌القلوب، وفات‌نامه و وصیت‌نامه در شناخت شرف الدّین منیَری و طریقه‌ی کبرویّه‌ی فردوسیّه»، نشریه‌ی علمی جستارهای نوین ادبی، شماره‌ی 211، سال پنجاه و سه، شماره‌ی چهار، صص 1- 23، 1399.
  • خواجه عبدالله انصاری هروی، طبقات‌الصوفیه (تقریرات)، تصحیح محمدسرور مولایی، تهران: توس، 1362.
  • درایتی، مصطفی، فهرست واره دست نوشت های ایران: (دنا)، تهران: کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389.
  • دهباشی، مهدی؛ میرباقری فرد، علی‌اصغر، تاریخ تصوف ۱، چ سوّم، تهران، سمت، 1388.
  • دهخدا، علی‌اکبر،لغت‌نامه‌ی دهخدا، چ دوم، ج ۱۴ و ۱۵، تهران، دانشگاه تهران، 1377.
  • رحیمیان، سعید، مبانی عرفان نظری، تهران، سمت، 1383.
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا، زبان شعر در نثر صوفیه، درآمدی بر سبک‌شناسیِ نگاهِ عرفانی، چ چهارم، تهران، سخن، 1392.
  • عباس‌رضوی، سید اطهر، تاریخ تصوف در هند، ترجمه‌ی منصور معتمدی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1380.
  • علاءالدوله سمنانی، خمخانه‌ی وحدت، عبدالرفیع حقیقت، تهران: کومش، 1385.
  • علاءسجزی، امیرحسن، فوایدالفؤاد: ملفوظات حضرت خواجه نظام‌الدین اولیاء، با تصحیح و توضیحات توفیق هـ. سبحانی، تهران: مؤسسه‌ی انتشارات عرفان، 1390.
  • قشیری، ابوالقاسم، رساله‌ی قشیریه، بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: علمی و فرهنگی، 1374.
  • کاشانی، عزّ الدین محمود بن على، مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة، چ اول، تهران: نشر هما، بی‌تا.
  • کاشفی، حسین‌بن علی؛ معینیان، علی‌اصغر، رشحات عین‌الحیاة فی مناقب المشایخ الطریقة النقشبندیه، تهران: بنیاد نیکوکاری نوریانی، 1356.
  • مستملی بخاری، اسماعیل، شرح التعرف لمذهب التصوف، ج ۳، محقق و مصحح: محمد روشن، تهران: اساطیر، 1363.
  • محمدی فشارکی، محسن و همکاران، گونه‌شناسی لطیفه در قرن هشتم تا دهم هجری (به انضمام معرفی دو نسخه خطی)، دوره 25، شماره 88، 1400، صص 88-112.
  • نفیسی، سعید، تاریخ نظم و نثر در ایران و زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری، تهران، فروغی، 1363.
  • هرمانسن، مارشاک، نظری به تاریخ دینی در تصوف اواخر عصر مغول مورد شاه نعمت الله ولی دهلوی، میراث تصوّف، ویراسته‌ی لئونارد لویزن. ترجمه‌ی مجد‌الدین کیوانی، صص.550-585. تهران: نشر مرکز، 1389.
  • یمنی، حاجی نظام (غریب)، نسخه‌ی خطی لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی، لاهور، حلقه‌ی اشرفیه پاکستان، 1297.
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
فروردین 1402
صفحه 293-321

  • تاریخ دریافت 12 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 06 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 15 آذر 1401
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1402