نگاهی به وجوه ارجحیّت نسخه رئیس الکتاب مرصادالعباد بر نسخه بورسا با تکیه بر ویژگی‌های بلاغی و زبانی

یوسف پورسیفی, فاطمه

doi:10.22034/crtc.2022.371078.1051

نگاهی به وجوه ارجحیّت نسخه رئیس الکتاب مرصادالعباد بر نسخه بورسا با تکیه بر ویژگی‌های بلاغی و زبانی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

فاطمه یوسف پورسیفی

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه. ارومیه. آذربایجان غربی. ایران

10.22034/crtc.2022.371078.1051

چکیده

ریاحی از میان نسخ مختلف مرصادالعباد، نسخة«بورسا» را به عنوان نسخه اساس در تصحیح این کتاب قرار داده و قدمت این نسخه را ملاک و میزان خویش در انتخاب این نسخه به عنوان نسخه اساس، گرفته است و نسخة«س»(نسخة محفوظ در کتابخانة رئیس الکتّاب) را نسخه‌ای کهنسال و مضبوط دانسته است. تأمّلی در نسخه‌شناسی مرصادالعباد نشان می‌دهد که نسخة«س» در وجوهی چند بر نسخة«بو»، برتری دارد. چند ویژگی سبب می‌شود که نسخة «س» که از قدیمی‌ترین نسخ، مرصادالعباد است بر نسخة«بو»، برتری داشته باشد. یکی از این علل، علت بلاغی و موسیقیایی بودن نسخة«س» است و اصل اصالت موسیقیایی که یکی از اصول اساسی زیبایی‌شناسی مرصاد است در آن، به تمامی رعایت شده است. بخصوص ضبط سجع‌ها، در نسخة«س» دقیق‌تر و نزدیک‌تر به شیوة بیانی و بلاغی مؤلّف است. ویژگی‌های زبانی و سبکی مرصاد همچون کهنگی واژگان و ضبط‌ دقیق واژگان متناسب با سبک مؤلّف همچون افعال پیشوندی، باء تأکید و ... نیز در این نسخه بیشتر رعایت شده است. در کنار این، ضبط واژگان اشعار استشهادی، در نسخة «س» دقیق‌تر و سنجیده‌تر است و این نیز یکی از وجوه برتری نسخة«س» بر«بو» است. پژوهش حاضر تلاش دارد با ذکر نمونه و شواهد و با بررسی علمی و انتقادی این وجوه برتری را آشکار سازد.

کلیدواژه‌ها

مرصاد العباد

ریاحی

نسخه‌شناسی

موسیقی واژگان

کهنگی زبان

20.1001.1.27834913.1402.2.1.6.0

موضوعات

عنوان مقاله English

Review to the preference aspects of raisolkotab manuscript (s)of Mirsad-o-Ebad to the bursa(bu) manuscript of this work with emphasis in rhetorical and lingustic aspects

نویسنده English

fateme yusefpur seyfi

Assistant Professor of the Department of Persian Language and Literature. Faculty of Humanities. Islamic Azad University, Urmia branch. Orumieh. West Azerbaijan. Iran

چکیده English

Mohammad Amin Riyahi the editor of Mirsad-o-Ebad, choic the Bursa manuscript as a basic manuscript in the correction of this work and who write that the Raisol Kottab manuscript is a old manuscript. Review between to manuscript, show that S manuscript in some dimentions prefer to BU manuscript. One of the preference aspects is the musical principle of this manuscription. The musical principle one of the basic aspects in expression style of Mirsad-o-Ebad and this aspect Has been carefully considered in S manuscription with compare by BU manuscript.in other hand Lingustic and stylistic aspects of Mirsad-o-Ebad much attended in S manuscript and this manuscript show the old lingustic aspect of Mirsad-o-Ebad. Beside of this records of poems from auther and otheres that come in this work, in S manuscript is correct than of BU manuscript and s manuscript in this three aspect have a decisive preference to BU manuscript. In this article we debate around this subject.

کلیدواژه‌ها English

Mirsad-o-Ebad

Riyahi

manuscription

rhetorical aspects

ling linguistic aspects

انصارى دمشقى، شمس‌الدین محمد بن ابیطالب، نخبه الدهر فی عجائب البر و البحر،مصحح: مهرن آگوست فردیناند، روسیه، سن پطرزبورگ، مطبعه الاکادمیه الامبراطوریه، 1281ه.ق
بهار، محمدتقی، سبک شناسی یا تاریخ تطور نثر فارسی، ج1 و 2، تهران، زوار، 1386
بهمنی مطلق، یدالله و خدادای ، محمد، «بررسی و مقایسة زبانی چند اثر منثور عرفانی با محوریّت کنوزالحکمه»، کهن نامه ادب پارسی، سال سوم، شماره دوم ،صص36-15، تهران، پاییز و زمستان 1391
جوینی، عطاء ملک، تاریخ جهانگشای جوینی، تصحیح علامه قزوینی،تهران، بامداد، 1389
حافظ شیرازی، شمس الدین، دیوان ،به تصحیح پرویز ناتل خانلری، تهران، خوارزمی، 1362
دهخدا، علی اکبر ، لغت نامه، زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی،تهران، دانشگاه تهران،1377
رازی، نجم الدین، مرصاد العباد، به اهتمام محمد امین ریاحی،چ چهاردهم، تهران،انتشارات علمی و فرهنگی ،1389
سعدی شیرازی، مصلح الدین، گلستان، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، تهران، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی،1368
سلطان ولد، محمد بن محمد، ولد نامه، تصیح جلال الدین همایی، تهران، موسسه نشر هما،1362
سنایی غزنوی، دیوان ، به سعی و اهتمام مدرس رضوی، تهران، سنایی،1380
_____________، سیر العباد الی المعاد، با تصحیح و مقدمه سعید نفیسی، تهران، چاپخانه آفتاب،1316
سهروردی، شهاب الدین، صفیر سیمرغ، تهران، مولی، 1374
شاملو، احمد، مجموعه آثار، ج1، چ6، تهرن: انتشارات نگاه،1384
شفیعی کدکنی، محمدرضا ، زبان شعر در نثر صوفیه، تهران، سخن،1392
شمیسا، سیروس، کلیّات سبک‌شناسی، چ دوم، انتشارات فردوس، تهران، 1373
________________، سبک‌شناسی نثر، چ دوم، تهران، انتشارات میترا،1377
طاهری، حمید ، «بررسی تحلیلی و تاریخی فعل های پیشوندی در زبان فارسی»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، دوره جدید، شماره 21(پیاپی18)، بهار، صفحات 135-113،کرمان، بهار 1386
عبادیان، محمود، درآمدی بر سبک‌شناسی در ادبیّات فارسی، تهران، آوای نور، 1373
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین، پندنامه، تصحیح سیلوستر دوساسی، ترجمه ع. روح‌بخشان، تهران، اساطیر، 1373
_______________، مصیبت‌نامه، مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی،تهران، سخن،1386
غلامرضایی، محمد، سبک‎شناسی نثرهای صوفیانه، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1388
فردوسی، ابوالقاسم ، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران، مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1389
کاشانی، عزالدین محمود، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، تصحیح جلال الدین همایی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات ، 1388
کزازی، میرجلال الدین، بدیع، تهران، انتشارات ماد، 1388
مولوی، جلال الدین محمد، مثنوی معنوی، مصحح رینولد نیکلسون، چ اول. تهران، توس، 1375
________________________، فیه ما فیه، با تصحیحات وحواشی بدیع‌الزمان فروزانفر،چ یازدهم تهران، امیرکبیر،1385
ناصرخسرو قبادیانی، دیوان اشعار، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران، دانشگاه تهران،1373
نجفی، مریم و همکاران، بررسی جنبه های بلاغی زبان در تفسیر کشف الاسرار، مجلّه مطالعات زبانی و بلاغی، سال 9، شماره 17، صص 259-235، سمنان، بهار و تابستان 1397
وراوینی، سعدالدین، مرزبان نامه، به کوشش خلیل خطیب رهبر،چ چهاردهم، تهران، صفی علیشاه، 1388
هجویری، علی بن عثمان، کشف المحجوب، تصحیح محمود عابدی، تهران، سروش، 1383
یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، الجزء الاول، بیروت-لبنان، دار احیاء التراث العربی،بی تا