پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون (مجله علمی بین المللی)

بررسی نسخه خطی کتاب تذکره الملوک باباجان قزوینی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه پیام نور. مرکز یزد. یزد. ایران
چکیده
کمال الدین حاجی بابا بن میرزا جان قزوینی، یکی از برجسته ترین شاگردان شیخ بهایی است. او کلام الملوک را به سال ۱۰۴۳ق تالیف کرده است که نسخه دیگری از آن در منابع یافت نشد. این اثر ارزنده، در عرفان به فارسی که نسخه یگانه آن به شماره ۱۰۲۹۴ در کتابخانه مجلس نگهداری می‌شود. موضوع کلام الملوک باباجان قزوینی، در احوالات و سخنان عرفا و اولیاء است، بنابراین با توجه به این‌که این اثر نشان دهندۀ افکار و اندیشه-های عرفانی مؤلف است و تا حدود زیادی آگاهی و آشنایی او نسبت به علومی؛ چون: نجوم، تاریخ، لغت، انواع فنون ادبی نظم و نثر و شاخه‌های دیگر علوم ادبی را نشان می‌دهد، ضرورت معرفی آن مقرر می‌گردد. نثر کلام الملوک مانند اغلب متون عرفانی آن ساده و به دور از غموض و پیچیدگی است و از جملات ساده و کوتاه بهره می‌گیرد. مقالۀ حاضر می‌کوشد تا به این پرسش اصلی پاسخ دهد که مهم‌ترین درون‌مایه و محتوای تشکیل‌دهنده کلام الملوک قزوینی چیست؟ دستاورد تحقیق نشان می‌دهد که درون‌مایه و محتوای تشکیل‌دهنده کتاب کلام المولک عرفانی و اخلاقی است. روش تحقیق ِحاضر مبتنی بر ابزار کتابخانه ای است، و با شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام گرفته‌است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Review on the manuscript of Tazkeratul Moluk of Babajan Qazvini

نویسنده English

Asieh Zabihnia Emran
Associate Professor of the Department of Persian Language and Literature. Payam Noor university. The center of Yazd. Yazd. Iran
چکیده English

Kamaluddin Haji Baba ben Mirzajan Qazvini is one of the famous students of Sheikh Bahai. He has written Kalamul Moluk in 1043 A.H; and its copy has not been found in any sources. The unique manuscript in Persian on gnosticism with having number 10294 is in the collection of the Majles Library. The subject matter of Kalamul Moluk pertains to the lives and sayings of the gnostics, sages and prophets. The thought-contents of the work reflect the gnostic ideas of the writer and to an extent show his acquaintance with subjects like: astronomy, history, lexicography, literary genres of prose and poetry and other literary disciplines. Hence, the edition of the text is all the more necessary. The prose of Kalamul Moluk , like most of the gnostic texts , is simple and far from complexities and it is marked by precise and short sentences. This manuscript is the revelation of the proud Islamic gnostic heritage of Iran and an achievement of the Iranians. Therefore, its edition is a cultural necessity in our society. The present article aims at high-lighting the core issues embedded in the Kalamul Moluk. The researches on the text show that the core-contents of the text are replete with gnosticism and ethics. The methodology is based upon the prescribed tools of the library with descriptive and analytical manners.

کلیدواژه‌ها English

Correction
manuscript
Erfan
Andarz
Babajan Qazvini
  • آرین پور، یحیی، از صبا تا نیما، جلد 1، زوار، تهران 1382.
  • استیور؛ دان آر، فلسفۀ زبان دینی، ترجمه ابوالفضل ساجدی، ادیان، قم 1393.
  • افشار، ایرج،  «اصطلاحات خط ، کاغذ و نسخه شعر عصر صفوی»، نامة بهارستان، سال 3، شماره 5، زمستان 1381ص481-486.
  • اصغری هاشمی، محمدجواد،  شیوه نامة تصحیح متون، دلیل ما، تهران 1388.
  • انوار، عبدالله،  فهرست نسخ خطی کتابخانة سازمان اسنادملی، سازمان اسنادملی، تهران 1394.
  • باباجان قزوینی، نسخه خطی کلام الملوک.   شماره ۱۰۲۹۴، کتابخانه مجلس (فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی)، تهران 1043.
  • بندرچی، محمدرضا، «رساله حاجی بابا قزوینی در شرح یک حدیث نبوی»، علوم حدیث، سال ۵، شماره 1 (پیاپی ۱۵)، بهار 1379، ص ۱۲۹ - ۱۳۳.
  • بهار، محمدتقی، سبک‌شناسی، امیرکبیر، تهران 1373.
  • تهرانی، آقا بزرگ،  الذریعه الی تصانیف شیعه، دارالکتب العلمیه، نجف 1355.
  • تیموری خانی، افسانه، سعیده اکبری داریان، فتح‌الله کشاورز. (1390)،«تحلیل اطلاعات نسخه شناختی نسخه­های خطی موجود در کتابخانه دیجیتال» سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجلة مطالعات ملی کتابداری و سازمان‌دهی اطلاعات، شماره 87، پاییز 1390 ص 47-55.
  • جعفری، عباس،  کتابشناسی نوین کشورها،  انتشارات مؤسسۀ جغرافیایی و کارتو گرافی گیتا شناسی، تهران 1382.
  • جهانبخش (1) جویا،  راهنمای تصحیح متون، میراث مکتوب، تهران 1384.
  • ----------(2)،  تأملات نظری کارآمد در تصحیح متون ادبی، میراث مکتوب، تهران 1378.
  •  حرّ عاملی، محمّد بن حسن، أمل الآمل، تحقیق: السّید أحمد الحسینی، دار الکتاب الاسلامی، قم 1362.
  • خیام پور، عبدالرسول،  فرهنگ سخنوران،  طلایه، تبریز 1340.
  • درایتی(1) مصطفی،  فهرست وارة دست نوشته‌های ایران (دنا)، ر سازمان اسناد و کتابخانه جمهوری اسلامی ایران، تهران 1384.
  • ------(2)، فهرست نسخه‌های خطی ایران (فخنا)،  نشر سازمان اسناد و کتابخانه جمهوری اسلامی ایران، تهران 1388.
  • دهخدا، علی اکبر،  لغت نامه،  دانشگاه تهران 1377.
  • زمرّدی، حمیرا،  نظریۀ ناسازه ها در ساختار زبان عرفان، زوّار، تهران 1395.
  • زرّین‌کوب (1) عبد‌الحسین، پله پله تا ملاقات خدا،  علمی، تهران 1373.
  • ----------(2)، نقد ادبی، امیرکبیر، تهران 1377.
  • سلطانی، پوری؛ فروردین، راستین،  اصطلاح­نامه کتابداری، کتابخانه ملی ایران، تهران 1379.
  • شفیعی کدکنی؛ محمدرضا، زبان شعر در نثر صوفیه،  سخن، تهران 1392.
  • شمیسا (1) سیروس، سبک شناسی،  امیرکبیر، تهران 1369.
  • --------(2)، سبک شناسی نثر، میترا، تهران 1382.
  • صفا (1) ذبیح الله، آیین سخن،  انتشارات ققنوس، تهران 1366.
  • -----(2)،  تاریخ ادبیات در ایران، فردوسی، تهران 1380.
  • طباطبایی بهبهانی، سیدمحمد،  فهرست نسخ خطی کتابخانة مجلس، انتشارات دانشگاه تهران 1386.
  • عظیمی (1)  حبیب‌الله،  اصول و مبانی نسخه‌شناسی در کتب خطی،  سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، تهران 1389.
  • ---------(2)، دائره المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی، مدخل نسخة خطی، دبیرخانه سمینار نسخه‌های خطی، تهران 1392.
  • عمادی حائری، سید محمد، «فرقة ناصریه»، معارف، سال 20، شماره 10، پیایی 58، فروردین 1383، ص 1.
  • غزّالی طوسی،  محمّد، کیمیای سعادت. تصحیح احمد آرام،  علمی و فرهنگی، تهران 1334.
  • غیاث الدّین رامپوری، محمد، غیاث اللغات، امیر کبیر، تهران 1363.
  • فاضل هاشمی، محمدرضا،  فهرست‌نگاری کتب خطی (جزوه آموزشی)، آستان قدس رضوی، کتابخانه مرکزی، مشهد 1386.
  • فتوحی رودمعجنی، محمود، سبک شناسی: نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها.  سخن، تهران 1391.
  • فدایی، غلامرضا،  آشنایی با نسخ خطی و آثار کمیاب، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم اسلامی دانشگاه‌ها (سمت) تهران 1386.
  • فکرت، محمد آصف،  فهرست نسخ خطی کتابخانة آستان قدس،  نشر پژوهش‌های اسلامی، تهران 1369.
  • گیلانی، عبدالرزاق،  مصباح الشریعه، صدوق، تهران 1366.
  • مایل هروی(1) نجیب،  تاریخ نسخه پردازی و تصحیح انتقادی نسخه­های خطی، کتابخانه مجلس، تهران 1380.
  • -----------(2)،  نقد تصحیح متون، میقات، مشهد 1369.
  • -----------(3)، مقدمه و تصحیح متون، آستان قدس، مشهد 1380.
  • مشار، خان بابا، فهرست کتاب­های چاپی فارسی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1337.
  •  معین، محمد، فرهنگ فارسی، امیرکبیر، تهران 1364.
  • منزوی،احمد،  فهرست نسخه‌های خطی، موسسه فرهنگی منطقه‌ای، تهران 1348.
  • وفادار مرادی، محمد، مقدمه‌ای بر اصول و قواعد فهرست‌نگاری در کتب خطی، کتابخانه، موزۀ اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران 1379. 
  • نفیسی، علی اکبر، فرهنگ ناظم الاطباء، انتشارات خیام، تهران 1343.
  • یلمه­ ها، احمدرضا، «بررسی و تحلیل نوعی از تصرفات کاتبان در نسخه‌های خطی»، پژوهشنامة زبان و ادبیّات فارسی، سال 3، شماره 9، بهار 1390، ص 162-139.
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
فروردین 1402
صفحه 96-116

  • تاریخ دریافت 08 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 11 آذر 1401
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1402